RIYADH — Sa ikaapat na UNESCO Global Forum on the Ethics of AI, tinalakay ng mga eksperto ang mga paraan upang palakasin ang partisipasyon ng kababaihan sa pagbuo ng mga balangkas ng AI governance at isalin ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian tungo sa mga praktikal na hakbang sa buong larangan.
Ayon sa ulat ng Saudi Press Agency noong 17 Setyembre 2026, binigyang-diin ng sesyon ang kahalagahan ng pagsasalin ng mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian tungo sa mga praktikal na patakaran at hakbang na dapat isama sa buong disenyo, pagbuo, pagsubok, at deployment ng mga AI system upang isulong ang inclusivity at fairness.
Binigyang-diin din ng mga kalahok na ang paglahok ng kababaihan sa AI ay dapat lumampas sa paggamit ng teknolohiya at umabot sa aktibong partisipasyon sa research, development, at innovation.
Ang forum ay inorganisa ng Saudi Data and AI Authority (SDAIA) sa pakikipagtulungan sa UNESCO, katuwang ang International Center for AI Research and Ethics (ICAIRE), at sa koordinasyon ng Saudi National Commission for Education, Culture and Science. Ginanap ito sa Riyadh mula 14 hanggang 17 Setyembre.
Sa isang panahon kung kailan mabilis na lumalawak ang paggamit ng artificial intelligence sa mga serbisyo publiko, ekonomiya, at pang-araw-araw na buhay, paano nga ba masisiguro na ang mga boses ng kababaihan ay hindi lamang naririnig kundi may tunay na timbang sa mga desisyong humuhubog sa teknolohiyang ito?
Ang sesyon sa forum ay nakatuon sa isang simpleng ngunit malalim na tanong: paano isasalin ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian mula sa mga prinsipyo tungo sa mga konkretong patakaran at hakbang? Ayon sa ulat, dapat itong isama sa buong siklo ng AI — mula sa disenyo, pagbuo, pagsubok, hanggang sa deployment ng mga sistema.
Hindi ito maliit na bagay. Ang bawat yugto ng siklo ay may mga desisyong maaaring magdulot ng pagkiling o, sa kabaligtaran, magtaguyod ng inclusivity at fairness. Sa yugto ng disenyo, halimbawa, ang mga pagpipilian tungkol sa kung anong datos ang kokolektahin at paano ito iuuri ay maaaring magtakda na ng tono para sa kung sino ang makikinabang at sino ang maiiwan. Sa pagsubok, ang mga pamamaraan ng pagsusuri ay maaaring maglantad o magtago ng mga puwang sa pagganap sa iba’t ibang grupo. Sa deployment, ang paraan ng pagpapakilala ng sistema sa publiko ay maaaring magpalawak o magpaliit ng access.
Kaya nga ba sapat na ang pagkakaroon ng mga patakaran sa papel kung hindi ito isinasalin sa mga hakbang na nararamdaman sa aktwal na operasyon ng mga sistema? Iyan ang paulit-ulit na diin sa sesyon: ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian ay hindi dapat manatiling abstraktong prinsipyo lamang.
Isa pang mahalagang punto ang ibinahagi ng mga kalahok: ang paglahok ng kababaihan sa AI ay dapat lumampas sa paggamit ng teknolohiya. Hindi sapat na gumagamit lamang ng mga AI tool ang kababaihan; kailangan ang aktibong partisipasyon sa research, development, at innovation.
Paano nga ba magbabago ang larangan kung mas maraming kababaihan ang nasa loob ng mga laboratoryo, startup, at research team na bumubuo ng mga susunod na henerasyon ng AI? Ang tanong na ito ay hindi lamang tungkol sa representasyon kundi tungkol sa kung anong mga problema ang binibigyang-pansin, anong mga solusyon ang itinuturing na mahalaga, at anong mga boses ang kasama sa pagbuo ng mga priyoridad.
Ang forum mismo ay isang malaking pagkakataon para sa mga eksperto mula sa iba’t ibang bansa na pag-usapan ang mga isyung ito. Inorganisa ito ng Saudi Data and AI Authority (SDAIA) sa pakikipagtulungan sa UNESCO, katuwang ang International Center for AI Research and Ethics (ICAIRE), at sa koordinasyon ng Saudi National Commission for Education, Culture and Science.
Ginanap ang forum sa Riyadh mula 14 hanggang 17 Setyembre, at ito ang ikaapat na edisyon ng UNESCO Global Forum on the Ethics of AI. Ang pagpili sa Riyadh bilang host ay bahagi ng mas malawak na papel ng Kaharian sa mga pandaigdigang usapin tungkol sa teknolohiya at etika.
Sa loob ng apat na araw, ang mga sesyon ay sumasaklaw sa iba’t ibang aspekto ng etika ng AI. Ang sesyon tungkol sa kababaihan at AI governance ay isa sa mga mahalagang bahagi ng programa, na naglalayong hindi lamang talakayin ang mga hamon kundi magmungkahi rin ng mga praktikal na hakbang.
Ano nga ba ang ibig sabihin ng “inclusivity at fairness” sa konteksto ng AI? Sa mga talakayan, lumilitaw na ang dalawang konseptong ito ay hindi lamang tungkol sa kung sino ang may access sa teknolohiya kundi tungkol din sa kung paano ang teknolohiya ay dinisenyo at pinapatakbo. Ang isang sistema na hindi isinasaalang-alang ang iba’t ibang karanasan ng mga tao ay maaaring magpatuloy o magpalala pa nga ng mga umiiral na hindi pagkakapantay-pantay.
Kaya’t ang panawagan na isama ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian sa buong siklo ng AI ay hindi lamang isang teknikal na rekomendasyon. Ito ay isang panawagan para sa isang mas malawak na pagbabago sa kultura ng pagbuo ng teknolohiya.
Paano nga ba masusukat ang tagumpay ng mga pagsisikap na ito? Ang mga kalahok ay hindi nagbigay ng tiyak na mga sukatan sa ulat, ngunit ang diin sa praktikal na mga hakbang ay nagmumungkahi na ang mga resulta ay dapat makita sa aktwal na mga patakaran at kasanayan, hindi lamang sa mga deklarasyon.
Ang papel ng mga organisasyong tulad ng SDAIA, UNESCO, ICAIRE, at ng Saudi National Commission for Education, Culture and Science ay mahalaga sa pagpapatuloy ng mga usaping ito. Ang kanilang pagkakatuwang sa forum ay nagpapakita ng isang modelo ng kooperasyon sa pagitan ng mga pambansang ahensya at mga pandaigdigang organisasyon.
Ngunit ano nga ba ang susunod na hakbang pagkatapos ng forum? Ang mga talakayan sa Riyadh ay maaaring magsilbing pundasyon para sa mga patakaran at inisyatiba sa hinaharap, ngunit ang tunay na pagsubok ay nasa pagpapatupad.
Sa konteksto ng Saudi Arabia, ang forum ay bahagi ng patuloy na pagtuon ng bansa sa AI at teknolohiya. Ang SDAIA, bilang pangunahing ahensya ng Kaharian para sa datos at AI, ay may mahalagang papel sa paghubog ng mga patakaran sa larangang ito.
Ang partisipasyon ng kababaihan sa AI governance ay hindi lamang isang isyu ng pagkakapantay-pantay kundi isyu rin ng kalidad ng mga desisyon. Ang mas malawak na hanay ng mga perspektibo ay maaaring humantong sa mas matibay at mas makatarungang mga solusyon.
Paano nga ba maiiwasan na ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian ay maging isang pormalidad lamang sa mga dokumento ng patakaran? Ang sagot ay malamang na nasa patuloy na pagsubaybay, pagsusuri, at pakikilahok ng mga grupong apektado.
Ang forum ay nagtapos noong 17 Setyembre, ngunit ang mga usaping tinalakay ay magpapatuloy sa mga susunod na edisyon at sa mga pambansang inisyatiba ng mga kalahok na bansa.
Hindi binanggit ng ulat ng SPA ang mga tiyak na pangalan ng mga ekspertong dumalo, ang mga partikular na bansa na kinatawan nila, o ang mga konkretong rekomendasyong inaprubahan ng forum. Hindi rin ibinigay ng ulat ang bilang ng mga kalahok o ang mga susunod na hakbang na inaasahan pagkatapos ng forum.
Ang mga detalye tungkol sa mga sesyon, ang mga tagapagsalita, at ang mga resulta ng talakayan ay maaaring ilabas sa mga susunod na ulat o dokumento ng mga organisasyong kasangkot.
Sa kabuuan, ang sesyon sa ikaapat na UNESCO Global Forum on the Ethics of AI sa Riyadh ay nagbigay-diin sa isang mahalagang mensahe: ang kababaihan ay hindi lamang dapat gumamit ng AI kundi dapat na aktibong kasama sa pagbuo nito. Ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian ay dapat isama sa lahat ng yugto ng siklo ng AI upang makamit ang inclusivity at fairness.
Ang hamon ngayon ay kung paano isasalin ang mga salitang ito tungo sa mga konkretong aksyon na makikita sa mga patakaran, produkto, at kasanayan sa buong mundo.
Ano ang pangunahing paksa ng sesyon sa UNESCO forum sa Riyadh? Tinalakay ng mga eksperto ang mga paraan upang palakasin ang partisipasyon ng kababaihan sa pagbuo ng mga balangkas ng AI governance at isalin ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian tungo sa mga praktikal na hakbang. Binigyang-diin din ang pagsasama ng mga konsiderasyong ito sa buong disenyo, pagbuo, pagsubok, at deployment ng mga AI system upang isulong ang inclusivity at fairness, ayon sa ulat ng Saudi Press Agency.
Sino ang nag-organisa ng forum? Ang forum ay inorganisa ng Saudi Data and AI Authority (SDAIA) sa pakikipagtulungan sa UNESCO, katuwang ang International Center for AI Research and Ethics (ICAIRE), at sa koordinasyon ng Saudi National Commission for Education, Culture and Science. Ito ang ikaapat na edisyon ng UNESCO Global Forum on the Ethics of AI at ginanap sa Riyadh mula 14 hanggang 17 Setyembre, ayon sa ulat ng Saudi Press Agency.
Ano ang ibig sabihin ng aktibong partisipasyon ng kababaihan sa AI? Ayon sa mga kalahok, ang paglahok ng kababaihan sa AI ay dapat lumampas sa paggamit ng teknolohiya at umabot sa aktibong partisipasyon sa research, development, at innovation. Hindi sapat na gumagamit lamang ng mga AI tool; kailangan ang presensya sa mga laboratoryo, research team, at proseso ng pagbuo ng mga susunod na henerasyon ng AI, ayon sa ulat ng Saudi Press Agency.
Bakit mahalagang isama ang mga konsiderasyong may kaugnayan sa kasarian sa buong siklo ng AI? Binigyang-diin ng sesyon na ang mga konsiderasyong ito ay dapat isama sa disenyo, pagbuo, pagsubok, at deployment ng mga AI system upang isulong ang inclusivity at fairness. Ang bawat yugto ay may mga desisyong maaaring magdulot ng pagkiling o magtaguyod ng patas na resulta, ayon sa ulat ng Saudi Press Agency.
Ano ang hindi binanggit ng ulat ng SPA tungkol sa forum? Hindi binanggit ng ulat ang mga tiyak na pangalan ng mga ekspertong dumalo, ang mga partikular na bansa na kanilang kinatawan, ang mga konkretong rekomendasyong inaprubahan, ang bilang ng mga kalahok, o ang mga susunod na hakbang pagkatapos ng forum. Ang mga detalyeng ito ay maaaring ilabas sa mga susunod na ulat o dokumento ng mga organisasyong kasangkot.
Kailan at saan ginanap ang forum? Ginanap ang ikaapat na UNESCO Global Forum on the Ethics of AI sa Riyadh mula 14 hanggang 17 Setyembre 2026. Ang forum ay inorganisa ng Saudi Data and AI Authority (SDAIA) sa pakikipagtulungan sa UNESCO, katuwang ang International Center for AI Research and Ethics (ICAIRE), at sa koordinasyon ng Saudi National Commission for Education, Culture and Science, ayon sa ulat ng Saudi Press Agency.
Higit pa tungkol sa paksang ito: Agham, Balitang KSA





