Riyad’da düzenlenen Dördüncü UNESCO Yapay Zeka Etiği Küresel Forumu kapsamında bugün yapılan kapalı bakanlar toplantısının ardından Suudi Arabistan, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ve Uluslararası Yapay Zeka Araştırma ve Etiği Merkezi (ICAIRE) ortak bir uluslararası bildiri yayımladı.
Suudi basın ajansı SPA’nın 15 Eylül 2026’da bildirdiğine göre Suudi Arabistan’ın 14-17 Eylül 2026 tarihleri arasında ev sahipliği yaptığı forumda 60’tan fazla bakan ve uluslararası temsilci bir araya geldi. Toplantıya Suudi Veri ve Yapay Zeka Otoritesi (SDAIA) Başkanı ve ICAIRE Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Abdullah Alghamdi Suudi Arabistan adına, UNESCO Genel Direktör Yardımcısı Åsa Regnér ise UNESCO adına eş başkanlık etti.
Alghamdi, forumun konuklarını karşılayarak Suudi Arabistan ile UNESCO arasındaki çeşitli alanlardaki yapıcı işbirliğini övdü ve bu işbirliğinin dünya halklarının yararına olduğunu belirtti. Alghamdi özellikle yapay zekanın küresel teknolojik gelişmelerle hızla evrilen bir sektör olduğunu vurguladı.
Bildirinin metni, toplantıya katılan 60 ülkenin bakanları ve üst düzey yetkilileri arasında yapay zekanın sunduğu fırsatlar ve zorluklar üzerine kapsamlı tartışmalar yapıldığını ortaya koyuyor. Katılımcılar, yapay zekanın geliştirilmesi, konuşlandırılması ve kullanımının insan refahına, sürdürülebilir kalkınmaya ve kamu yararına katkı sağlaması için uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesinin önemini vurguladı.
Peki 60 ülkenin temsilcisini aynı masada buluşturan bu ortak irade, yapay zeka yönetişiminde ne kadar bağlayıcı olacak? Katılımcılar ayrıca 2021’de kabul edilen UNESCO Yapay Zeka Etiği Tavsiye Kararı’nın, yapay zekanın etik, güvenli, kapsayıcı ve sürdürülebilir şekilde geliştirilmesi, konuşlandırılması ve kullanılması için ortak bir temel sağlayan küresel normatif çerçeve olarak yol gösterici olmaya devam etmesinin önemini yineledi.
UNESCO Tavsiye Kararı ve ulusal stratejiler
Bildiriye göre katılımcılar, UNESCO’nun yapay zeka yönetişimindeki liderliğini takdir etti ve örgütü, üye devletleri tavsiye kararından ilham alan ulusal stratejiler geliştirmelerinde daha fazla desteklemeye teşvik etti. Bu çağrı, yapay zeka politikalarının ulusal düzeyde nasıl şekilleneceği sorusunu da beraberinde getiriyor.
Ulusal stratejilerin UNESCO tavsiye kararına dayandırılması, ülkelerin kendi öncelikleri ile küresel normlar arasında nasıl bir denge kurmasını gerektirecek? Toplantıda yapay zekanın hızlı gelişimi karşısında etik ilkelerin nasıl uygulanacağı ve denetleneceği konusunun öne çıktığı anlaşılıyor.
Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde Riyad’da gerçekleşen forum, 14 Eylül’de başladı ve 17 Eylül’e kadar sürecek. Forumun dördüncüsü olması, UNESCO’nun yapay zeka etiği alanındaki küresel diyalog sürecinin belirli bir olgunluğa ulaştığını gösteriyor. Ancak bu süreçte alınan kararların ne ölçüde uygulamaya yansıyacağı, katılımcı ülkelerin taahhütlerine bağlı görünüyor.
Bildiride, yapay zekanın geliştirilmesi, konuşlandırılması ve kullanımının insan refahı, sürdürülebilir kalkınma ve kamu yararına katkı sağlaması gerektiği açıkça ifade edildi. Bu ifade, teknolojik ilerlemenin ekonomik ve toplumsal faydaya dönüşmesi için etik çerçevenin korunması gerektiği mesajını taşıyor.
Peki yapay zeka yatırımları hızla artarken, etik ilkelerin geri planda kalma riski nasıl önlenecek? Suudi Arabistan’ın SDAIA aracılığıyla yapay zeka alanındaki çalışmalara verdiği önem, forumun ev sahipliğini üstlenmesiyle de somutlaşıyor. SDAIA Başkanı Dr. Abdullah Alghamdi’nin hem SDAIA hem de ICAIRE Yönetim Kurulu Başkanı olarak toplantıya eş başkanlık etmesi, Suudi Arabistan’ın bu alandaki kurumsal kapasitesini gösteriyor.
UNESCO Genel Direktör Yardımcısı Åsa Regnér’in toplantıya eş başkanlık etmesi ise uluslararası örgütün sürece verdiği önemi yansıtıyor. UNESCO’nun 2021’de kabul ettiği tavsiye kararı, yapay zeka etiği alanında ilk küresel standart belgesi olma niteliği taşıyor. Bu kararın uygulanması için üye devletlerin ulusal düzeyde attığı adımlar, önümüzdeki dönemde izlenecek.
Katılımcıların UNESCO’yu üye devletlere ulusal stratejiler konusunda daha fazla destek vermeye teşvik etmesi, tavsiye kararının pratiğe dönüşmesi için kapasite geliştirme ihtiyacına işaret ediyor. Yapay zeka etiği konusunda farkındalık ve uygulama kapasitesi ülkeler arasında farklılık gösteriyor. Bu farkın kapatılması, küresel işbirliğinin somut çıktılar üretmesine bağlı.
Bildiride yapay zekanın sunduğu fırsatlar kadar zorluklara da dikkat çekilmesi, teknolojinin çift yönlü etkisinin kabul edildiğini gösteriyor. Yapay zeka, sağlık, eğitim, iklim ve ekonomik kalkınma gibi alanlarda çözümler sunarken, önyargı, mahremiyet ve gözetim gibi riskleri de beraberinde getiriyor. Etik çerçeve, bu risklerin yönetilmesi için bir araç olarak görülüyor.
Forumun 60’tan fazla bakan ve uluslararası temsilciyi bir araya getirmesi, yapay zeka yönetişiminin artık sadece teknik bir konu olmadığını, aynı zamanda diplomatik ve politik bir boyut kazandığını gösteriyor. Ülkeler, yapay zeka alanındaki rekabetin etik kurallar çerçevesinde yürütülmesi gerektiği konusunda ortak bir zeminde buluşuyor.
Peki bu ortak zemin, yapay zeka alanındaki jeopolitik rekabetin etik ilkeleri aşındırmasını engelleyebilecek mi? Suudi Arabistan’ın forum ev sahipliği, ülkenin yapay zeka alanındaki uluslararası konumunu güçlendirme hedefiyle uyumlu görünüyor. Riyad’da düzenlenen kapalı bakanlar toplantısı, forumun en kritik oturumlarından biri olarak öne çıktı.
Toplantının kapalı kapılar ardında yapılması, katılımcıların açık tartışmalar yürütmesini sağlarken, kamuoyuna yansıyan sonuçlar ortak bildiriyle sınırlı kaldı. Bildiri, ülkelerin yapay zeka etiği konusundaki ortak iradesini yansıtıyor ancak uygulama mekanizmalarına ilişkin ayrıntılar içermiyor.
UNESCO’nun yapay zeka etiği alanındaki çalışmaları, 2021 tavsiye kararının ötesine geçerek üye devletlerin hazırlık düzeylerini değerlendirmeyi ve iyi uygulamaları paylaşmayı kapsıyor. Forum, bu çalışmaların küresel düzeyde görünürlük kazanmasına katkı sağlıyor. Riyad’daki buluşma, ülkelerin yapay zeka stratejilerini karşılıklı öğrenme yoluyla geliştirmesi için bir platform işlevi görüyor.
Yapay zeka etiği konusunda uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi çağrısı, küresel yönetişim mimarisinde yapay zekanın yerini sağlamlaştırma çabası olarak okunabilir. Ancak bu çağrının somut adımlara dönüşmesi için ülkelerin ulusal düzeyde attığı adımların izlenmesi gerekiyor. UNESCO’nun bu konuda bir izleme mekanizması kurup kurmayacağı ise henüz netlik kazanmış değil.
Bildiride, yapay zekanın geliştirilmesi, konuşlandırılması ve kullanımının etik, güvenli, kapsayıcı ve sürdürülebilir olması gerektiği vurgusu öne çıkıyor. Bu dört ilke, UNESCO tavsiye kararının temel taşlarını oluşturuyor. Ülkelerin bu ilkeleri kendi hukuk sistemlerine ve politika belgelerine nasıl entegre edeceği, önümüzdeki dönemin temel tartışma başlıklarından biri olacak.
Suudi Arabistan’ın SDAIA aracılığıyla yapay zeka alanında yürüttüğü çalışmalar, ülkenin Vizyon 2030 hedefleriyle de örtüşüyor. Dijital dönüşüm ve teknoloji yatırımları, Suudi Arabistan’ın ekonomik çeşitlendirme stratejisinin önemli bir parçası. Forum ev sahipliği, bu stratejinin uluslararası boyutunu güçlendiriyor.
Peki Suudi Arabistan’ın yapay zeka etiği alanındaki uluslararası işbirliğine verdiği önem, bölgesel düzeyde nasıl bir etki yaratacak? ICAIRE’nin Suudi Arabistan’da kurulmuş olması, ülkenin bu alandaki kurumsal altyapısına işaret ediyor. Merkezin çalışmaları, yapay zeka etiği konusunda araştırma ve politika geliştirme faaliyetlerini kapsıyor.
Toplantıya katılan 60 ülkenin temsilcileri, yapay zeka yönetişiminde çok taraflılığın önemini teyit etti. Bildiride, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesinin altı çizilirken, ülkelerin ortak sorunlara ortak çözümler üretmesi gerektiği mesajı verildi. Yapay zekanın sınır aşan etkileri, ulusal düzenlemelerin ötesinde küresel bir çerçeve ihtiyacını doğuruyor.
UNESCO’nun yapay zeka etiği alanındaki liderliği, örgütün eğitim, bilim ve kültür alanlarındaki birikimini yapay zeka politikalarına taşımasıyla şekilleniyor. Tavsiye kararının hazırlanmasında geniş bir istişare süreci yürütülmüş, farklı bölgelerden ve paydaş gruplarından görüşler alınmıştı. Bu süreç, kararın küresel meşruiyetini güçlendiriyor.
Bildiride yer alan ifadeler, yapay zeka etiği konusunda uluslararası konsensüsün korunmasına yönelik bir çaba olarak değerlendirilebilir. Ancak konsensüsün korunması, hızla değişen teknolojik koşullar karşısında sürekli bir çaba gerektiriyor. Forumun dördüncü kez düzenlenmesi, bu çabanın süreklilik kazandığını gösteriyor.
Riyad’daki forum, yapay zeka etiği konusunda küresel diyaloğun bir sonraki aşamasına zemin hazırlıyor. Katılımcıların ulusal stratejiler konusundaki çağrısı, ülkelerin somut politika adımları atması gerektiğini ortaya koyuyor. UNESCO’nun üye devletlere sağlayacağı destek, bu sürecin hızını belirleyecek.
Peki yapay zeka etiği konusunda uluslararası işbirliği, teknolojik rekabetin gölgesinde ne kadar ilerleyebilir? Bildiride bu soruya doğrudan bir yanıt verilmiyor ancak katılımcıların ortak irade beyanı, işbirliğinin sürdürüleceği yönünde bir sinyal olarak okunabilir. Forumun sonuçları, önümüzdeki dönemde ülkelerin yapay zeka politikalarına yansıyacak.
SPA’nın aktardığı bildiri metni, toplantının içeriğine ilişkin kapsamlı bir çerçeve sunuyor ancak uygulama takvimi, izleme mekanizmaları veya somut taahhütler konusunda ayrıntı içermiyor. Forumun kapanışında ek açıklamalar yapılıp yapılmayacağı ise henüz bilinmiyor.
Riyad’daki toplantıya kimler katıldı? Toplantıya 60’tan fazla bakan ve uluslararası temsilci katıldı. Suudi Arabistan’ı SDAIA Başkanı ve ICAIRE Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Abdullah Alghamdi, UNESCO’yu ise Genel Direktör Yardımcısı Åsa Regnér temsil etti. İki isim toplantıya eş başkanlık yaptı. SPA’nın bildirdiğine göre katılımcılar yapay zekanın sunduğu fırsatlar ve zorluklar üzerine kapsamlı tartışmalar yürüttü.
UNESCO Tavsiye Kararı’nın önemi nedir? 2021’de kabul edilen UNESCO Yapay Zeka Etiği Tavsiye Kararı, yapay zekanın etik, güvenli, kapsayıcı ve sürdürülebilir şekilde geliştirilmesi, konuşlandırılması ve kullanılması için ortak bir temel sağlayan küresel normatif çerçeve olarak tanımlanıyor. Katılımcılar bu kararın yol gösterici olmaya devam etmesinin önemini yineledi ve UNESCO’yu üye devletleri ulusal stratejiler geliştirmelerinde desteklemeye teşvik etti.
Forum hangi tarihlerde ve nerede düzenlendi? Dördüncü UNESCO Yapay Zeka Etiği Küresel Forumu, Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde Riyad’da 14-17 Eylül 2026 tarihleri arasında düzenlendi. Kapalı bakanlar toplantısı ise 15 Eylül 2026’da yapıldı ve ardından ortak bildiri yayımlandı. SPA’nın bildirdiğine göre forum, 60’tan fazla bakan ve uluslararası temsilciyi bir araya getirdi.
Bildiride hangi konular öne çıktı? Bildiride uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi, yapay zekanın insan refahı, sürdürülebilir kalkınma ve kamu yararına katkı sağlaması gerektiği vurgulandı. Katılımcılar UNESCO’nun yapay zeka yönetişimindeki liderliğini takdir etti ve üye devletlerin ulusal stratejiler geliştirmesi için daha fazla destek çağrısı yaptı. Yapay zekanın etik, güvenli, kapsayıcı ve sürdürülebilir olması gerektiği ifade edildi.
Toplantıya kimler eş başkanlık etti? Toplantıya Suudi Arabistan adına SDAIA Başkanı ve ICAIRE Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Abdullah Alghamdi, UNESCO adına ise Genel Direktör Yardımcısı Åsa Regnér eş başkanlık etti. Alghamdi, forumun konuklarını karşılayarak Suudi Arabistan ile UNESCO arasındaki yapıcı işbirliğini övdü ve bu işbirliğinin dünya halklarının yararına olduğunu belirtti. Regnér’in katılımı UNESCO’nun sürece verdiği önemi yansıttı.
Bildiride eksik kalan unsurlar neler? SPA’nın aktardığı bildiri metni, uygulama takvimi, izleme mekanizmaları veya somut taahhütler konusunda ayrıntı içermiyor. Toplantının kapalı kapılar ardında yapılması nedeniyle tartışmaların içeriği kamuoyuna yansımadı. Forumun kapanışında ek açıklamalar yapılıp yapılmayacağı ise henüz bilinmiyor. Bildiri, ülkelerin ortak iradesini yansıtmakla birlikte uygulamaya ilişkin net bir yol haritası sunmuyor.
Bu konuda daha fazlası: Bilim, KSA Haberleri





