Suudi Data ve Yapay Zeka Otoritesi (SDAIA) bünyesindeki Ulusal Veri Yönetimi Ofisi Başkanı Alrebdi Fahad Alrebdi, 500’den fazla devlet sisteminin Ulusal Veri Gölü’ne (NDL) entegre edildiğini açıkladı. Alrebdi bu rakamı, Riyad’da düzenlenen dördüncü Riyad Küresel Tıbbi Biyoteknoloji Zirvesi’nin açılış töreninde yaptığı konuşmada paylaştı.
Suudi basın ajansı SPA’nın 14 Eylül 2026’da bildirdiğine göre Alrebdi, konuşmasında SDAIA’nın biyoteknoloji verileri alanındaki rolünü anlattı. Törene Milli Muhafız Bakanı Prens Abdullah bin Bandar bin Abdulaziz ile birlikte çok sayıda bakan ve dünyanın çeşitli ülkelerinden yetkililer katıldı.
Alrebdi, Suudi Arabistan’ın biyoteknoloji sektörüne Suudi Vizyon 2030 kapsamında büyük önem verdiğini söyledi. Sektörün hem insan sağlığının iyileştirilmesinde hem de ekonominin çeşitlendirilmesinde rol oynadığını belirten Alrebdi, biyoteknoloji alanının ülke liderliğinden güçlü destek gördüğünü ifade etti.
Peki bir devletin sağlık ve ekonomi hedeflerini veri altyapısı olmadan ilerletmesi gerçekten mümkün mü?
Alrebdi’ye göre Ulusal Biyoteknoloji Stratejisi, Suudi Arabistan’ı 2030’a kadar Orta Doğu’nun önde gelen biyoteknoloji merkezi, 2040’a kadar ise küresel bir merkez haline getirmeyi amaçlıyor. Bu hedef, veriye dayalı bir altyapıyı zorunlu kılıyor.
Konuşmasında genomik, hassas tıp, ilaç keşfi ve erken teşhis alanlarındaki ilerlemelerin giderek artan ölçüde veriye dayandığını vurgulayan Alrebdi, bunun verinin güvenilir, güvenli ve sorumlu bir biçimde yönetilmesini, yönetişimini ve paylaşılmasını gerektirdiğini söyledi. Sağlık verisi söz konusu olduğunda güven ile paylaşım arasındaki denge nasıl kurulmalı?
Alrebdi, SDAIA’nın yaklaşık 90 devlet kurumundan 500’den fazla devlet sistemini Ulusal Veri Gölü’ne entegre ettiğini belirtti. Kurum ayrıca 340’tan fazla kamu ve özel kuruluştan 23 binden fazla açık veri setini erişime sundu.
Bu iki rakam, Suudi Arabistan’ın kamu verisini tek bir merkezi yapı altında toplama yönündeki adımlarını gösteriyor. 90 kurumdan gelen 500’den fazla sistemin aynı veri gölünde buluşması, kurumlar arası veri akışının kapsamı hakkında somut bir gösterge sunuyor. 23 binden fazla açık veri seti ise kamu ve özel sektörün bu birikimden yararlanabilmesi için açılan pencereyi temsil ediyor.
Biyoteknoloji alanında genomik ve hassas tıp gibi başlıklar, doğası gereği büyük hacimli ve hassas veriyle çalışmayı gerektiriyor. Erken teşhis ve ilaç keşfi süreçlerinde ilerleme sağlanması, bu verinin düzenli, güvenli ve paylaşılabilir olmasına bağlı. Alrebdi’nin konuşmasında çizdiği çerçeve tam olarak bu noktaya oturuyor: veri yönetimi, veri yönetişimi ve güvenilir paylaşım.
Peki 23 binden fazla açık veri seti, araştırmacılar ve girişimciler için ne anlama geliyor? Bu setlerin ne kadarı sağlık ve biyoteknoloji alanına doğrudan temas ediyor?
Alrebdi, zirvenin bilim insanları, araştırmacılar, yenilikçiler, politika yapıcılar ve yatırımcılar arasında ortaklıkları güçlendirmesini ve bilgi ile uzmanlık alışverişini teşvik etmesini umduğunu dile getirdi. Bu iş birliğinin, insan sağlığı ve yaşam kalitesi üzerinde sürdürülebilir etki bırakan yüksek kaliteli çözümlerin geliştirilmesine destek olacağını söyledi.
Zirvenin dördüncü kez düzenleniyor olması, etkinliğin Riyad’da yerleşik bir platform haline geldiğine işaret ediyor. Açılış törenine Milli Muhafız Bakanı Prens Abdullah bin Bandar bin Abdulaziz’in yanı sıra çok sayıda bakanın ve dünyanın farklı ülkelerinden yetkililerin katılması, etkinliğin kamu tarafındaki ağırlığını gösteriyor.
Ulusal Biyoteknoloji Stratejisi’nin 2030 ve 2040 hedefleri, veri altyapısıyla doğrudan bağlantılı. Orta Doğu’da önde gelen bir merkez olmak, yalnızca laboratuvar kapasitesiyle değil, aynı zamanda verinin kurumlar arasında güvenli biçimde dolaşabildiği bir ekosistemle mümkün görünüyor. SDAIA’nın entegre ettiği 500’den fazla sistem ve sunduğu 23 binden fazla açık veri seti, bu ekosistemin altyapı katmanını oluşturuyor.
Veri gölüne entegre edilen sistemlerin sayısı arttıkça, yönetişim soruları da büyüyor. Hangi verinin paylaşılacağı, hangisinin sınırlı kalacağı ve bu kararların hangi çerçevede alınacağı, biyoteknoloji gibi hassas alanlarda daha da kritik hale geliyor. Alrebdi’nin “güvenilir, güvenli ve sorumlu” ifadeleri, bu dengeleme ihtiyacına işaret ediyor.
Biyoteknoloji sektörünün ekonomiyi çeşitlendirme rolü de konuşmada öne çıkan başlıklardan biriydi. Suudi Vizyon 2030 kapsamında sağlık ve veri teknolojilerinin kesişimi, hem kamu sağlığı hem de ekonomik çeşitlilik açısından çift yönlü bir katkı olarak çerçeveleniyor.
Peki 340’tan fazla kamu ve özel kuruluşun verisinin tek bir çatı altında buluşması, özel sektör yatırımlarını nasıl etkiler? Yatırımcılar için öngörülebilirlik, açık veri setlerinin kapsamıyla mı ölçülür?
Zirvenin açılışında yapılan bu açıklamalar, SDAIA’nın biyoteknoloji verisi alanındaki konumunu netleştiriyor. Kurum, bir yandan devlet sistemlerini merkezi bir veri gölünde birleştirirken, diğer yandan açık veri setleriyle dış paydaşlara erişim sağlıyor. Bu ikili yapı, hem iç yönetişim hem de dış iş birliği açısından iki ayrı işlevi yerine getiriyor.
Alrebdi’nin konuşmasında dikkat çeken bir diğer nokta, verinin bilimsel ilerlemedeki merkezi rolü. Genomik, hassas tıp, ilaç keşfi ve erken teşhis başlıklarının tamamı, veri kalitesine ve erişilebilirliğine bağlı alanlar. Bu bağımlılık, veri altyapısı yatırımlarını biyoteknoloji stratejisinin ayrılmaz bir parçası haline getiriyor.
Zirvenin bilim insanları, araştırmacılar, yenilikçiler, politika yapıcılar ve yatırımcıları bir araya getirmesi, Alrebdi’nin umduğu ortaklık ve bilgi alışverişi hedefiyle örtüşüyor. Bu geniş paydaş grubu, biyoteknoloji ekosisteminin yalnızca kamu kurumlarından oluşmadığını, özel sektör ve akademinin de sürecin parçası olduğunu gösteriyor.
Peki sürdürülebilir etki bırakan çözümler geliştirmek için gereken uzmanlık alışverişi, veri paylaşımı olmadan ne ölçüde mümkün olabilir?
SPA’nın aktardığı bilgiler, SDAIA’nın entegrasyon ve açık veri rakamlarıyla sınırlı. Bültende Ulusal Veri Gölü’nün teknik kapasitesi, entegre edilen sistemlerin hangi alanlara ait olduğu, açık veri setlerinin sektörel dağılımı ya da Ulusal Biyoteknoloji Stratejisi’nin bütçesi ve takvimi hakkında ayrıntı yer almıyor. Zirvenin kaç gün süreceği ve oturum başlıkları da bültende belirtilmiyor.
Alrebdi’nin konuşması, Suudi Arabistan’ın biyoteknoloji hedeflerini veri yönetişimiyle ilişkilendiren bir çerçeve sunuyor. 500’den fazla devlet sisteminin ve 23 binden fazla açık veri setinin oluşturduğu tablo, ülkenin bu alandaki altyapı birikiminin ölçeğine dair somut bir kesit veriyor. Zirvenin dördüncü kez düzenlenmesi ise bu alandaki uluslararası buluşma geleneğinin sürdüğünü gösteriyor.
Ulusal Veri Gölü’ne kaç sistem entegre edildi? SDAIA bünyesindeki Ulusal Veri Yönetimi Ofisi Başkanı Alrebdi Fahad Alrebdi’ye göre yaklaşık 90 devlet kurumundan 500’den fazla devlet sistemi Ulusal Veri Gölü’ne entegre edildi. Alrebdi bu bilgiyi Riyad’da düzenlenen dördüncü Riyad Küresel Tıbbi Biyoteknoloji Zirvesi’nin açılış törenindeki konuşmasında paylaştı. SPA bültende entegre edilen sistemlerin hangi alanlara ait olduğuna dair ayrıntı yayımlamadı.
Kaç açık veri seti erişime sunuldu? Alrebdi, 340’tan fazla kamu ve özel kuruluştan 23 binden fazla açık veri setinin erişime sunulduğunu belirtti. Bu rakam, SDAIA’nın veri gölü entegrasyonunun yanı sıra dış paydaşlara açılan veri penceresini de gösteriyor. SPA bültende bu setlerin sektörel dağılımına ilişkin bilgi paylaşmadı.
Ulusal Biyoteknoloji Stratejisi’nin hedefleri neler? Alrebdi’ye göre strateji, Suudi Arabistan’ı 2030’a kadar Orta Doğu’nun önde gelen biyoteknoloji merkezi, 2040’a kadar ise küresel bir merkez haline getirmeyi amaçlıyor. Strateji, Suudi Vizyon 2030 kapsamında insan sağlığının iyileştirilmesi ve ekonominin çeşitlendirilmesi hedefleriyle ilişkilendiriliyor. SPA bültende stratejinin bütçesi veya uygulama takvimi hakkında bilgi vermedi.
Zirveye kimler katıldı? SPA’ya göre açılış törenine Milli Muhafız Bakanı Prens Abdullah bin Bandar bin Abdulaziz, çok sayıda bakan ve dünyanın çeşitli ülkelerinden yetkililer katıldı. Etkinlik, Riyad Küresel Tıbbi Biyoteknoloji Zirvesi’nin dördüncü edisyonu olarak düzenlendi. Bültende zirvenin süresi ve oturum başlıkları belirtilmedi.
Veri yönetimi neden biyoteknoloji için kritik görülüyor? Alrebdi’ye göre genomik, hassas tıp, ilaç keşfi ve erken teşhis alanlarındaki ilerlemeler giderek artan ölçüde veriye dayanıyor. Bu durum verinin güvenilir, güvenli ve sorumlu biçimde yönetilmesini, yönetişimini ve paylaşılmasını gerektiriyor. SDAIA’nın entegrasyon ve açık veri çalışmaları bu çerçevede sunuluyor.
Zirveden beklenen sonuç ne olarak açıklandı? Alrebdi, zirvenin bilim insanları, araştırmacılar, yenilikçiler, politika yapıcılar ve yatırımcılar arasında ortaklıkları güçlendirmesini ve bilgi ile uzmanlık alışverişini teşvik etmesini umduğunu söyledi. Bu iş birliğinin insan sağlığı ve yaşam kalitesi üzerinde sürdürülebilir etki bırakan çözümleri destekleyeceğini belirtti. SPA bültende zirveye ilişkin somut çıktı veya anlaşma bilgisi paylaşmadı.
Bu konuda daha fazlası: Bilim, KSA Haberleri





