SDAIA menekankan peranan standard dalam mengawal selia teknologi kecerdasan buatan (AI) serta menyokong pembangunan dan penggunaan aplikasi AI secara boleh dipercayai dan bertanggungjawab. Ia turut mempamerkan pencapaian Arab Saudi dalam membina ekosistem nasional yang menghubungkan dasar dan rangka kerja kawal selia dengan keperluan teknikal yang praktikal dan boleh diukur.
Seperti dilaporkan agensi berita Saudi SPA pada 14 Oktober 2026, perkara itu disampaikan semasa penyertaan SDAIA dalam ucapan pembukaan Forum Standard ke-10 yang dianjurkan oleh Pertubuhan Standard, Metrologi dan Kualiti Saudi (SASO) di ibu pejabatnya di Riyadh di bawah tema “A Shared Vision for a Better World”. Forum itu ditaja oleh Menteri Perdagangan dan Pengerusi Lembaga SASO Dr. Majid Al-Kassabi, dan berlangsung bersempena Hari Standard Sedunia.
Penasihat Kanan SDAIA bagi Tadbir Urus AI Dr. Abdulrahman Habib menyampaikan ucapan utama bertajuk “Standards and Their Role in Enabling AI Applications”. Beliau menjelaskan bahawa dasar dan rangka kerja kawal selia menentukan objektif yang perlu dicapai oleh sistem AI, manakala standard memperincikan bagaimana keperluan tersebut dilaksanakan, diukur dan disahkan untuk pematuhan.
Beliau menyoroti usaha SDAIA dalam bidang ini, termasuk pengeluaran lebih daripada 10 rangka kerja dan alat kawal selia untuk AI serta penerimaan 23 standard AI kebangsaan. Standard-standard itu merangkumi tadbir urus, sistem pengurusan, kualiti data latihan, keselamatan, keteguhan, keselamatan siber dan privasi, serta rangka kerja rujukan dan data besar.
Pengurus Besar Kajian Strategik SDAIA Dr. Mohammed Alawad turut menyertai sesi panel perbincangan. Beliau membincangkan pendekatan fleksibel Arab Saudi terhadap kawal selia AI, yang mengimbangi pemboleh inovasi dengan memastikan penggunaan bertanggungjawab. Beliau juga menyentuh peranan tadbir urus data, perlindungan privasi dan standard dalam meningkatkan kebolehpercayaan sistem serta mengurangkan risiko, di samping sumbangan Arab Saudi kepada pembangunan standard AI antarabangsa.
Persoalannya, mengapa standard perlu diberi perhatian utama apabila sesebuah negara mahu memperluas penggunaan AI dalam sektor awam dan swasta? Jawapannya terletak pada fungsi standard sebagai jambatan antara hasrat dasar dan pelaksanaan sebenar di lapangan. Tanpa standard yang jelas, dasar dan rangka kerja kawal selia hanya kekal sebagai dokumen yang menyatakan matlamat tanpa mekanisme untuk mengukur sama ada matlamat itu benar-benar tercapai. Standard memberi ukuran yang boleh disahkan, membolehkan pihak berkuasa menilai pematuhan secara objektif dan membolehkan pengguna serta pembangun sistem mempercayai teknologi yang digunakan.
Dalam konteks AI, keperluan untuk standard menjadi lebih mendesak kerana sistem AI bukan sekadar alat pasif. Ia membuat keputusan, mencadangkan tindakan dan kadangkala mempengaruhi kehidupan orang ramai dalam bidang seperti kesihatan, pendidikan, perkhidmatan awam dan kewangan. Apabila keputusan dibuat oleh sistem, persoalan tentang siapa yang bertanggungjawab, bagaimana keputusan itu boleh dijelaskan dan bagaimana risiko dikawal menjadi lebih rumit. Di sinilah standard memainkan peranan penting sebagai rujukan bersama yang boleh digunakan oleh pembangun, pengawal selia dan pengguna.
Ucapan Dr. Abdulrahman Habib menyentuh pembahagian tugas yang sering tidak difahami orang ramai. Dasar dan rangka kerja kawal selia menetapkan apa yang perlu dicapai oleh sistem AI, manakala standard menetapkan bagaimana keperluan itu dilaksanakan, diukur dan disahkan. Pembahagian ini penting kerana ia menjelaskan mengapa sesebuah negara memerlukan kedua-duanya sekali. Dasar tanpa standard sukar dilaksanakan secara konsisten, manakala standard tanpa dasar pula boleh menjadi latihan teknikal yang tidak berpaut pada keutamaan negara.
Adakah jumlah rangka kerja dan standard yang disebutkan itu benar-benar mencukupi untuk menampung kepelbagaian penggunaan AI yang sedang berkembang? SDAIA menyatakan ia telah mengeluarkan lebih daripada 10 rangka kerja dan alat kawal selia untuk AI serta menerima 23 standard AI kebangsaan. Angka-angka ini menunjukkan usaha yang tersusun, tetapi ia juga menggambarkan betapa luasnya bidang yang perlu diliputi, daripada tadbir urus dan sistem pengurusan hinggalah kepada kualiti data latihan, keselamatan, keteguhan, keselamatan siber dan privasi, serta rangka kerja rujukan dan data besar.
Setiap bidang dalam senarai itu membawa cabaran tersendiri. Kualiti data latihan, misalnya, menentukan sejauh mana sesebuah model AI boleh menghasilkan output yang boleh dipercayai. Data yang tidak lengkap, berat sebelah atau tidak konsisten boleh menjejaskan keputusan sistem, dan kesannya boleh dirasai oleh pengguna akhir yang tidak mempunyai cara untuk menyemak bagaimana keputusan itu dibuat. Standard yang menetapkan keperluan kualiti data memberi pengawal selia dan pembangun satu asas yang sama untuk menilai sama ada data yang digunakan memenuhi piawaian yang ditetapkan.
Begitu juga dengan aspek keselamatan dan keteguhan. Sistem AI yang digunakan dalam perkhidmatan penting perlu terus berfungsi dengan baik walaupun berhadapan dengan input yang tidak dijangka atau cubaan manipulasi. Standard yang menetapkan keperluan keteguhan membantu memastikan sistem tidak mudah gagal atau memberi respons yang boleh memudaratkan. Dalam masa yang sama, keperluan keselamatan siber dan privasi memastikan data yang diproses oleh sistem AI dilindungi daripada akses tanpa kebenaran dan penyalahgunaan.
Peranan tadbir urus pula menyentuh persoalan siapa yang bertanggungjawab dalam sesebuah organisasi yang menggunakan AI. Standard tadbir urus menetapkan struktur, peranan dan proses yang perlu ada supaya penggunaan AI tidak berlaku secara tidak terkawal. Ini termasuk cara membuat keputusan tentang penggunaan AI, cara memantau prestasi sistem dan cara menangani insiden apabila berlaku. Tanpa struktur sebegini, organisasi boleh mendapati diri mereka menggunakan teknologi yang berkuasa tanpa garis panduan yang jelas tentang siapa yang perlu bertanggungjawab apabila sesuatu berlaku.
Pendekatan fleksibel Arab Saudi terhadap kawal selia AI yang dibincangkan oleh Dr. Mohammed Alawad dalam sesi panel menimbulkan persoalan tentang bagaimana keseimbangan antara pemboleh inovasi dan penggunaan bertanggungjawab boleh dicapai dalam praktik. Pendekatan yang terlalu ketat boleh menyekat pembangunan aplikasi baharu dan menyebabkan inovator mencari tempat lain untuk menguji idea mereka. Pendekatan yang terlalu longgar pula boleh membuka ruang kepada penyalahgunaan dan risiko yang tidak terkawal. Pendekatan fleksibel cuba mencari jalan tengah dengan menetapkan keperluan asas yang jelas sambil memberi ruang kepada pembangun untuk bereksperimen dalam lingkungan yang selamat.
Bagaimanakah keseimbangan sebegini diterjemahkan kepada keperluan teknikal yang boleh diukur? Di sinilah standard memainkan peranan sebagai alat yang menterjemah prinsip kepada amalan. Prinsip seperti penggunaan bertanggungjawab perlu diterjemahkan kepada keperluan yang boleh disemak, diuji dan disahkan. Jika tidak, prinsip itu kekal sebagai kenyataan umum yang sukar dinilai. Standard memberi bentuk konkrit kepada prinsip, membolehkan organisasi membuktikan bahawa mereka mematuhi keperluan yang ditetapkan dan membolehkan pengawal selia menilai pematuhan itu secara konsisten.
Tadbir urus data dan perlindungan privasi yang disebutkan dalam perbincangan panel juga berkait rapat dengan kebolehpercayaan sistem. Data yang diurus dengan baik dan privasi yang dilindungi bukan sahaja memenuhi keperluan undang-undang, tetapi juga membina kepercayaan orang ramai terhadap teknologi AI. Kepercayaan ini penting kerana penggunaan AI yang meluas dalam perkhidmatan awam dan sektor ekonomi memerlukan penerimaan daripada pengguna. Jika orang ramai tidak yakin bahawa data mereka dilindungi dan sistem yang digunakan boleh dipercayai, penggunaan teknologi itu akan terhad walaupun dari segi teknikalnya ia berfungsi dengan baik.
Sumbangan Arab Saudi kepada pembangunan standard AI antarabangsa yang disentuh dalam panel menunjukkan bahawa usaha ini tidak berlaku dalam ruang kosong. Standard AI yang dibangunkan di peringkat antarabangsa memberi kerangka yang lebih luas kepada negara-negara untuk menyelaraskan keperluan mereka. Penyertaan dalam proses pembangunan standard antarabangsa membolehkan sesebuah negara mempengaruhi arah piawaian tersebut supaya ia mengambil kira keperluan dan pengalaman tempatan. Ia juga membolehkan negara itu menyelaraskan rangka kerja dalamannya dengan keperluan global, yang penting bagi syarikat yang beroperasi merentas sempadan.
Persoalannya, apakah kesan penyelarasan standard terhadap syarikat dan pembangun aplikasi AI di Arab Saudi? Penyelarasan dengan standard antarabangsa boleh mengurangkan beban pematuhan bagi syarikat yang ingin beroperasi di pelbagai pasaran, kerana mereka tidak perlu memenuhi set keperluan yang berbeza-beza di setiap tempat. Namun, ia juga menuntut syarikat memahami keperluan tersebut dan melabur dalam proses pematuhan. Bagi pembangun aplikasi, standard yang jelas boleh menjadi panduan yang berguna dalam mereka bentuk sistem sejak awal, dan bukannya sesuatu yang perlu ditambah kemudian sebagai langkah pematuhan.
Forum Standard ke-10 yang dianjurkan SASO di ibu pejabatnya di Riyadh di bawah tema “A Shared Vision for a Better World” memberi ruang kepada pihak berkepentingan untuk membincangkan isu-isu ini. Forum yang ditaja oleh Menteri Perdagangan dan Pengerusi Lembaga SASO Dr. Majid Al-Kassabi itu berlangsung bersempena Hari Standard Sedunia, satu masa yang biasanya digunakan untuk menyoroti kepentingan standard dalam pelbagai bidang. Penyertaan SDAIA dalam ucapan pembukaan menunjukkan bahawa AI kini dianggap sebagai salah satu bidang utama yang memerlukan perhatian dari segi standard dan kawal selia.
Adakah forum sebegini mampu menghasilkan perubahan yang nyata, atau ia hanya menjadi platform perbincangan tahunan? Jawapannya bergantung kepada bagaimana hasil perbincangan diterjemahkan kepada tindakan. Forum memberi peluang kepada pengawal selia, pembangun dan pengguna untuk bertukar pandangan dan menyelaraskan pendekatan. Namun, kesan sebenar akan kelihatan dalam bentuk standard yang diterima pakai, rangka kerja yang dikeluarkan dan amalan yang berubah di peringkat organisasi. Dalam kes SDAIA, angka yang disebutkan, iaitu lebih daripada 10 rangka kerja dan alat kawal selia serta 23 standard AI kebangsaan, memberi gambaran tentang skala usaha yang telah dilakukan setakat ini.
Persoalan lain yang timbul ialah bagaimana standard AI kebangsaan ini diselaraskan dengan keperluan sektor yang berbeza. Penggunaan AI dalam sektor kesihatan, misalnya, membawa keperluan yang berbeza daripada penggunaannya dalam sektor kewangan atau pendidikan. Standard yang terlalu umum mungkin tidak mencukupi untuk menangani risiko khusus dalam setiap sektor, manakala standard yang terlalu terperinci pula boleh menjadi sukar untuk diikuti dan dikemas kini. Keseimbangan ini memerlukan kerjasama antara pengawal selia, pakar sektor dan pembangun teknologi.
Dalam konteks ini, peranan SDAIA sebagai pihak yang menghubungkan dasar dan rangka kerja kawal selia dengan keperluan teknikal yang praktikal dan boleh diukur menjadi penting. Ekosistem nasional yang menghubungkan kedua-dua aspek ini membolehkan dasar yang ditetapkan di peringkat tinggi diterjemahkan kepada keperluan yang boleh dilaksanakan oleh organisasi di peringkat bawah. Tanpa hubungan ini, dasar boleh kekal sebagai kenyataan yang tidak berpaut pada realiti teknikal, manakala usaha teknikal pula boleh berjalan tanpa hala tuju yang jelas.
Bagaimanakah organisasi kecil dan sederhana boleh mematuhi standard AI yang semakin banyak? Ini adalah persoalan praktikal yang mungkin tidak dibincangkan secara terperinci dalam forum tersebut. Pematuhan standard menuntut sumber, kepakaran dan masa, dan tidak semua organisasi mempunyai kemampuan yang sama. Standard yang jelas dan panduan yang mudah diikuti boleh membantu mengurangkan beban ini, tetapi ia tetap memerlukan usaha. Kerjasama antara pihak berkepentingan, termasuk penyedia perkhidmatan dan badan industri, boleh memainkan peranan dalam membantu organisasi yang lebih kecil menyesuaikan diri dengan keperluan yang ditetapkan.
Perbincangan tentang tadbir urus data, perlindungan privasi dan standard dalam meningkatkan kebolehpercayaan sistem serta mengurangkan risiko menunjukkan bahawa pendekatan Arab Saudi tidak hanya tertumpu kepada pembangunan teknologi semata-mata. Ia merangkumi aspek sosial dan institusi yang perlu ada supaya teknologi itu boleh digunakan secara meluas dan selamat. Ini termasuk struktur tadbir urus yang jelas, perlindungan data peribadi dan mekanisme untuk menangani risiko yang mungkin timbul daripada penggunaan AI.
Adakah pendekatan yang mengimbangi inovasi dan tanggungjawab ini boleh menjadi model untuk negara lain di rantau ini? Arab Saudi telah menyatakan pendekatannya yang fleksibel dalam kawal selia AI, dan ia turut menyumbang kepada pembangunan standard antarabangsa. Pengalaman ini boleh menjadi rujukan kepada negara lain yang berhadapan dengan cabaran yang sama, iaitu bagaimana membolehkan inovasi sambil memastikan penggunaan teknologi yang bertanggungjawab. Namun, setiap negara mempunyai konteks, keutamaan dan kemampuan institusi yang berbeza, jadi pendekatan yang berjaya di satu tempat tidak semestinya boleh dipindahkan sepenuhnya ke tempat lain.
Yang jelas daripada penyertaan SDAIA dalam Forum Standard ke-10 ialah standard dilihat sebagai komponen penting dalam usaha membolehkan aplikasi AI digunakan secara meluas. Standard bukan sekadar halangan atau beban pematuhan, tetapi alat yang membolehkan teknologi digunakan dengan lebih yakin. Dengan standard yang menetapkan keperluan untuk tadbir urus, kualiti data, keselamatan, keteguhan, keselamatan siber dan privasi, pihak berkepentingan mempunyai rujukan bersama yang boleh digunakan untuk membina, menilai dan mempercayai sistem AI.
Kenyataan SPA tidak menyatakan butiran lanjut tentang kandungan setiap rangka kerja dan standard yang disebutkan, jadual pelaksanaan, atau bagaimana pematuhan akan dipantau dalam praktik. Ia juga tidak menyatakan sama ada forum tersebut menghasilkan sebarang pengumuman atau komitmen baharu. Apa yang dilaporkan ialah penyertaan SDAIA, inti pati ucapan utama Dr. Abdulrahman Habib dan perbincangan panel yang disertai Dr. Mohammed Alawad, serta angka rangka kerja dan standard yang telah dikeluarkan dan diterima pakai.
Apakah yang disampaikan SDAIA di Forum Standard ke-10? SDAIA menyoroti peranan standard dalam mengawal selia teknologi AI serta menyokong pembangunan dan penggunaan aplikasi AI secara boleh dipercayai dan bertanggungjawab. Ia turut mempamerkan pencapaian Arab Saudi dalam membina ekosistem nasional yang menghubungkan dasar dan rangka kerja kawal selia dengan keperluan teknikal yang praktikal dan boleh diukur. Perkara ini disampaikan semasa penyertaan SDAIA dalam ucapan pembukaan forum yang dianjurkan SASO di Riyadh.
Apakah perbezaan antara dasar dan standard menurut Dr. Abdulrahman Habib? Dalam ucapan utamanya, Dr. Abdulrahman Habib menjelaskan bahawa dasar dan rangka kerja kawal selia menentukan objektif yang perlu dicapai oleh sistem AI. Standard pula memperincikan bagaimana keperluan tersebut dilaksanakan, diukur dan disahkan untuk pematuhan. Pembahagian ini menjelaskan mengapa kedua-duanya diperlukan, kerana dasar tanpa standard sukar dilaksanakan secara konsisten, manakala standard tanpa dasar boleh menjadi latihan teknikal yang tidak berpaut pada keutamaan negara.
Berapa banyak rangka kerja dan standard AI yang telah dikeluarkan SDAIA? SDAIA telah mengeluarkan lebih daripada 10 rangka kerja dan alat kawal selia untuk AI serta menerima 23 standard AI kebangsaan. Standard-standard itu merangkumi tadbir urus, sistem pengurusan, kualiti data latihan, keselamatan, keteguhan, keselamatan siber dan privasi, serta rangka kerja rujukan dan data besar. Angka ini menunjukkan skala usaha yang telah dilakukan dalam membina ekosistem AI kebangsaan yang diselaraskan dengan keperluan teknikal.
Apakah yang dibincangkan Dr. Mohammed Alawad dalam sesi panel? Dr. Mohammed Alawad membincangkan pendekatan fleksibel Arab Saudi terhadap kawal selia AI yang mengimbangi pemboleh inovasi dengan penggunaan bertanggungjawab. Beliau juga menyentuh peranan tadbir urus data, perlindungan privasi dan standard dalam meningkatkan kebolehpercayaan sistem serta mengurangkan risiko. Selain itu, beliau menyebut sumbangan Arab Saudi kepada pembangunan standard AI antarabangsa, yang membolehkan negara menyelaraskan rangka kerja dalamannya dengan keperluan global.
Siapa yang menganjurkan Forum Standard ke-10 dan di mana ia berlangsung? Forum Standard ke-10 dianjurkan oleh Pertubuhan Standard, Metrologi dan Kualiti Saudi (SASO) di ibu pejabatnya di Riyadh. Ia berlangsung di bawah tema “A Shared Vision for a Better World” dan ditaja oleh Menteri Perdagangan dan Pengerusi Lembaga SASO Dr. Majid Al-Kassabi. Forum itu berlangsung bersempena Hari Standard Sedunia, satu masa yang biasanya digunakan untuk menyoroti kepentingan standard dalam pelbagai bidang termasuk AI.
Apakah yang tidak dinyatakan dalam laporan SPA tentang forum ini? Laporan SPA tidak menyatakan butiran lanjut tentang kandungan setiap rangka kerja dan standard yang disebutkan, jadual pelaksanaan, atau bagaimana pematuhan akan dipantau dalam praktik. Ia juga tidak menyatakan sama ada forum tersebut menghasilkan sebarang pengumuman atau komitmen baharu. Apa yang dilaporkan ialah penyertaan SDAIA, inti pati ucapan utama Dr. Abdulrahman Habib dan perbincangan panel yang disertai Dr. Mohammed Alawad, serta angka rangka kerja dan standard yang telah dikeluarkan.