UNESCO Yapay Zeka Etiği Küresel Forumu’nun dördüncü edisyonu (GFEAI 2026) 15 Eylül 2026 Salı günü Riyad’da açıldı ve 17 Eylül’e kadar sürecek.
Suudi basın ajansı SPA’nın bildirdiğine göre forum, Suudi Veri ve Yapay Zeka Otoritesi (SDAIA) tarafından Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ve Uluslararası Yapay Zeka Araştırma ve Etiği Merkezi (ICAIRE) ortaklığıyla, Eğitim, Kültür ve Bilim Ulusal Komisyonu koordinasyonunda düzenleniyor.
Forum, UNESCO üyesi ülkelerin bakanlarını, politika yapıcıları, uzmanları, araştırmacıları, akademisyenleri ve hükümetler ile uluslararası kuruluşların temsilcilerini bir araya getiriyor.
SDAIA Başkanı Dr. Abdullah bin Sharaf Alghamdi açılış töreninde bir konuşma yaptı. Alghamdi, Suudi Arabistan’ın dördüncü edisyona ev sahipliği yapmasının, Krallığın 2026’yı “Yapay Zeka Yılı” ilan etmesinin ardından istisnai bir yılda gerçekleştiğini belirtti. Bunun, Krallığın yapay zekayı ilerleme, rekabet gücü ve insani gelişme itici gücü olarak geliştirme konusundaki kararlılığını yansıttığını söyledi.
Alghamdi, Krallığın erken bir aşamada yapay zekayla ilgilenmenin yeni teknolojileri benimsemenin ötesine geçtiğini fark ettiğini söyledi. Bunun kurumları, düzenleyici çerçeveleri, insan ve teknik kapasiteleri ve uluslararası ortaklıkları kapsayan entegre bir ulusal ekosistem kurmayı gerektirdiğini ifade etti.
Suudi liderliğinin veri ve yapay zeka faaliyetlerini ulusal düzeyde kurumsallaştırmaya yönelik ileriye dönük bir yaklaşım benimsediğini belirten Alghamdi, bunun en somut örneğinin 2019’da SDAIA’nın kurulması olduğunu söyledi. SDAIA’nın Yönetim Kurulu’na Veliaht Prens ve Başbakan His Royal Highness Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Saud başkanlık ediyor.
Alghamdi, bu kurumsal çerçevenin uluslararası düzeye 2022’de Riyad’da ICAIRE’nin kurulmasıyla taşındığını ekledi. Merkez daha sonra UNESCO’nun himayesine girdi ve araştırmaları desteklemek için çalışıyor.
Peki yapay zeka etiği tartışmaları neden artık yalnızca teknoloji şirketlerinin gündemi olmaktan çıkıp hükümetler arası bir zemine taşındı? Alghamdi’nin konuşmasında öne çıkan çerçeve, bu sorunun yanıtını ulusal ekosistem ile uluslararası ilkeler arasındaki bağlantıda arıyor.
Forumun Riyad’da düzenlenmesi, Suudi Arabistan’ın 2026’yı “Yapay Zeka Yılı” ilan etmesinin hemen ardından geldi. Bu takvim, Krallığın yapay zekayı yalnızca bir sektör başlığı olarak değil, ilerleme, rekabet gücü ve insani gelişme sürücüsü olarak konumlandırdığı bir çerçeveye işaret ediyor. Alghamdi’nin ifadelerine göre bu yaklaşım, teknoloji benimsemenin ötesinde kurumlar, düzenleyici çerçeveler, insan ve teknik kapasiteler ile uluslararası ortaklıkları kapsayan entegre bir ulusal ekosistem kurmayı gerektiriyor.
Bu noktada akla şu soru geliyor: Bir ülkenin yapay zeka stratejisini kurumsal bir yapıya bağlaması, etik ilkelerin günlük uygulamalara dönüşmesini gerçekten hızlandırır mı? Alghamdi’nin anlattığı Suudi deneyimi, 2019’da SDAIA’nın kurulmasıyla başlayan ve Yönetim Kurulu’na Veliaht Prens ve Başbakan His Royal Highness Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Saud’un başkanlık ettiği bir yapıyı içeriyor.
Alghamdi’ye göre Krallık, yapay zeka konusunun yeni teknolojileri benimsemekle sınırlı olmadığını erken bir aşamada fark etti. Bu tespit, ulusal düzeyde atılan adımların uluslararası düzeye taşınmasını da beraberinde getirdi. 2022’de Riyad’da kurulan ICAIRE, bu genişlemenin somut adımlarından biri olarak öne çıkıyor. Merkezin daha sonra UNESCO himayesine girmesi ve araştırmaları desteklemek üzere çalışması, ulusal kurumsal çerçevenin uluslararası bir boyut kazandığını gösteriyor.
Peki ulusal bir kurumun uluslararası bir örgütün himayesine girmesi, etik ilkelerin uygulanmasında neyi değiştirir? Alghamdi’nin konuşmasındaki vurgu, yapay zeka geliştirmeye ilişkin endişelerin UNESCO ilkeleri üzerine inşa edilmesi ve bu ilkelerin pratik politikalara dönüştürülmesi gerektiği yönünde. Bu, ilkelerin metin olarak kalması yerine uygulamaya geçirilmesi çağrısı olarak okunabilir.
Forumun üç günlük programı, 15 Eylül’deki açılışla başladı ve 17 Eylül’e kadar sürecek. Katılımcı profili, tartışmanın kapsamını da gösteriyor: UNESCO üyesi ülkelerin bakanları, politika yapıcılar, uzmanlar, araştırmacılar, akademisyenler ve hükümetler ile uluslararası kuruluşların temsilcileri. Böyle bir katılım bileşimi, yapay zeka etiğinin artık tek bir aktörün çözebileceği bir konu olmadığını ortaya koyuyor.
Yapay zeka etiği neden bakanlar düzeyinde ele alınmayı gerektiriyor? Alghamdi’nin ifadeleri, konunun kurumlar, düzenleyici çerçeveler ve insan kapasitesi boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğine işaret ediyor. Bu boyutların her biri, farklı aktörlerin eşgüdümünü gerektiriyor; dolayısıyla forumun katılımcı yapısı, ele alınan konuların çok katmanlı doğasıyla uyumlu görünüyor.
Suudi Arabistan’ın ev sahipliği, 2026’nın “Yapay Zeka Yılı” ilan edilmesiyle aynı yıla denk geliyor. Alghamdi’ye göre bu, Krallığın yapay zekayı geliştirme konusundaki kararlılığını yansıtıyor. Bu kararlılığın kurumsal karşılığı ise 2019’da kurulan ve Yönetim Kurulu’na Veliaht Prens ve Başbakan His Royal Highness Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Saud’un başkanlık ettiği SDAIA ile 2022’de Riyad’da kurulan ICAIRE üzerinden okunuyor.
Uluslararası ortaklıklar boyutu da Alghamdi’nin saydığı bileşenler arasında yer alıyor. Forumun SDAIA tarafından UNESCO ve ICAIRE ortaklığıyla, Eğitim, Kültür ve Bilim Ulusal Komisyonu koordinasyonunda düzenlenmesi, bu ortaklık boyutunun somut bir örneği. Peki çok paydaşlı bu yapı, etik ilkelerin pratik politikalara dönüşmesini nasıl etkiler? Alghamdi’nin çağrısı, tam da bu dönüşümün gerekliliğine odaklanıyor.
Yapay zeka geliştirmeye ilişkin endişeler, forumun ana gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyor. Alghamdi, bu endişelerin UNESCO ilkeleri üzerine inşa edilmesi ve söz konusu ilkelerin pratik politikalara dönüştürülmesi gerektiğini belirtti. Bu ifade, ilkeler ile uygulama arasındaki boşluğa dikkat çekiyor.
İlkelerin pratik politikalara dönüşmesi neden bu kadar kritik? Çünkü Alghamdi’nin anlattığı çerçevede yapay zeka, ilerleme, rekabet gücü ve insani gelişme için bir itici güç olarak tanımlanıyor. Bu hedeflere ulaşmak, yalnızca teknolojiyi benimsemekle değil, onu yöneten kurumsal ve düzenleyici yapıları kurmakla ilişkilendiriliyor.
Krallığın yaklaşımının ayırt edici yanı, Alghamdi’nin ifadelerine göre konunun erken bir aşamada teknoloji benimsemenin ötesinde görülmesi. Bu bakış açısı, kurumlar, düzenleyici çerçeveler, insan ve teknik kapasiteler ile uluslararası ortaklıkları tek bir ekosistem içinde ele almayı gerektiriyor. SDAIA’nın 2019’daki kuruluşu ve ICAIRE’nin 2022’de Riyad’da kurulup ardından UNESCO himayesine girmesi, bu ekosistemin iki kurumsal ayağı olarak sunuluyor.
Forumun üçüncü gününe kadar sürecek oturumlarda hangi başlıkların öne çıkacağı, SPA’nın aktardığı bültende ayrıntılandırılmıyor. Ancak açılış konuşmasındaki çerçeve, tartışmanın merkezinde etik ilkelerin uygulamaya geçirilmesi meselesinin yer aldığını gösteriyor. Alghamdi’nin çağrısı, UNESCO ilkelerinin pratik politikalara dönüştürülmesi yönünde.
Uluslararası bir forumun dördüncü edisyonunun Riyad’da toplanması, yapay zeka etiği konusunun coğrafi olarak da genişleyen bir ilgi alanına işaret ettiği söylenebilir. Katılımcı listesinde UNESCO üyesi ülkelerin bakanlarının yanı sıra politika yapıcılar, uzmanlar, araştırmacılar, akademisyenler ve hükümetler ile uluslararası kuruluş temsilcilerinin bulunması, bu genişliği yansıtıyor.
Peki etik ilkelerin sınır aşan uygulaması için ulusal kurumlar mı yoksa uluslararası örgütler mi daha belirleyici? Alghamdi’nin anlattığı Suudi deneyimi, ikisinin birbirini tamamladığı bir model öneriyor: Ulusal düzeyde SDAIA gibi bir kurum, uluslararası düzeyde ise UNESCO himayesinde çalışan ICAIRE gibi bir merkez. Bu iki katmanın birlikte işlemesi, Alghamdi’nin saydığı bileşenler arasındaki uluslararası ortaklıklar boyutuna denk düşüyor.
Alghamdi’nin konuşmasında dikkat çeken bir diğer nokta, kurumsallaşmanın zamanlaması. SDAIA’nın 2019’da kurulması ve Yönetim Kurulu’na Veliaht Prens ve Başbakan His Royal Highness Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Saud’un başkanlık etmesi, konunun ulusal gündemde üst düzeyde konumlandırıldığını gösteriyor. ICAIRE’nin 2022’de Riyad’da kurulması ise bu konumlandırmanın uluslararası bir uzantı kazandığı aşama olarak sunuluyor.
Forumun 17 Eylül’e kadar sürecek oturumlarında, açılışta çizilen çerçevenin nasıl somutlaşacağı takip edilecek. Alghamdi’nin ifadeleri, yapay zeka geliştirmeye ilişkin endişelerin UNESCO ilkeleri temelinde ele alınması ve bu ilkelerin pratik politikalara dönüştürülmesi gerektiği yönünde net bir çağrı içeriyor. Bu çağrının forum sonuçlarına nasıl yansıyacağı ise henüz açıklanmadı.
SPA’nın aktardığı bültende forumun oturum başlıkları, katılımcı sayısı, çıktı belgeleri veya somut politika taahhütleri yer almıyor. Alghamdi’nin konuşmasının tam metni de bültende paylaşılmıyor; aktarılanlar konuşmanın ana çerçevesiyle sınırlı. Bu nedenle forumun üç günlük programının ayrıntıları ve olası sonuç bildirgeleri hakkında SPA bülteninde ek bilgi bulunmuyor.
GFEAI 2026 nerede ve ne zaman düzenleniyor? UNESCO Yapay Zeka Etiği Küresel Forumu’nun dördüncü edisyonu 15 Eylül 2026 Salı günü Riyad’da açıldı ve 17 Eylül’e kadar sürecek. Forum Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde düzenleniyor. SPA’nın bildirdiğine göre etkinlik SDAIA tarafından UNESCO ve ICAIRE ortaklığıyla, Eğitim, Kültür ve Bilim Ulusal Komisyonu koordinasyonunda organize ediliyor.
Foruma kimler katılıyor? SPA’ya göre forum, UNESCO üyesi ülkelerin bakanlarını, politika yapıcıları, uzmanları, araştırmacıları, akademisyenleri ve hükümetler ile uluslararası kuruluşların temsilcilerini bir araya getiriyor. Bu katılımcı profili, yapay zeka etiği tartışmasının bakanlar düzeyinde ve çok paydaşlı bir zeminde ele alındığını gösteriyor. Forumun üç günlük programı 17 Eylül’e kadar sürecek.
Alghamdi konuşmasında neyi vurguladı? SDAIA Başkanı Dr. Abdullah bin Sharaf Alghamdi, yapay zeka geliştirmeye ilişkin endişelerin UNESCO ilkeleri üzerine inşa edilmesi ve bu ilkelerin pratik politikalara dönüştürülmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca Krallığın yapay zekayı ilerleme, rekabet gücü ve insani gelişme itici gücü olarak geliştirmeye kararlı olduğunu söyledi. Konuşmasında kurumlar, düzenleyici çerçeveler, insan ve teknik kapasiteler ile uluslararası ortaklıkları kapsayan entegre bir ulusal ekosistem vurgusu yaptı.
Suudi Arabistan’ın kurumsal adımları neler? Alghamdi’ye göre Suudi liderliği veri ve yapay zeka faaliyetlerini ulusal düzeyde kurumsallaştırmak için ileriye dönük bir yaklaşım benimsedi; bunun örneği 2019’da SDAIA’nın kurulması. SDAIA Yönetim Kurulu’na Veliaht Prens ve Başbakan His Royal Highness Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Saud başkanlık ediyor. Bu çerçeve 2022’de Riyad’da ICAIRE’nin kurulmasıyla uluslararası düzeye taşındı; merkez daha sonra UNESCO himayesine girdi.
2026’nın “Yapay Zeka Yılı” ilan edilmesi ne anlama geliyor? Alghamdi, Suudi Arabistan’ın dördüncü edisyona ev sahipliği yapmasının, Krallığın 2026’yı “Yapay Zeka Yılı” ilan etmesinin ardından istisnai bir yılda gerçekleştiğini söyledi. Ona göre bu durum, Krallığın yapay zekayı ilerleme, rekabet gücü ve insani gelişme itici gücü olarak geliştirme konusundaki kararlılığını yansıtıyor. Forumun aynı yılda Riyad’da toplanması bu takvimle örtüşüyor.
Forumun gündemine dair hangi bilgiler paylaşılmadı? SPA bülteninde forumun oturum başlıkları, katılımcı sayısı, çıktı belgeleri veya somut politika taahhütleri yer almıyor. Alghamdi’nin konuşmasının tam metni de paylaşılmadı; aktarılanlar konuşmanın ana çerçevesiyle sınırlı. Bu nedenle üç günlük programın ayrıntıları ve olası sonuç bildirgeleri hakkında bültende ek bilgi bulunmuyor.
Bu konuda daha fazlası: Bilim, KSA Haberleri





