Islamic Development Bank (IsDB) Group dan Kementerian Kesihatan Indonesia mengadakan perbincangan dua hala bagi memperkukuh sektor kesihatan Indonesia, dengan tumpuan kepada projek Strengthening Indonesia’s Healthcare Referral Network (SIHREN) yang disokong pembiayaan €803.3 juta daripada IsDB.
Seperti dilaporkan agensi berita Saudi SPA pada 9 Oktober 2026, Presiden Kumpulan IsDB Dr. Muhammad Al Jasser bertemu Menteri Kesihatan Indonesia Budi Gunadi Sadikin di Jeddah semalam. Pertemuan itu meninjau kerjasama dua hala yang bertujuan memperkukuh sektor kesihatan Indonesia.
Menurut laporan tersebut, sokongan berterusan IsDB untuk Indonesia merangkumi kesihatan ibu dan anak, perkhidmatan onkologi, serta rangkaian rujukan kebangsaan. Sokongan itu dibina atas perasmian kemudahan khusus kesihatan ibu dan anak di Dharmais Cancer Hospital dan Persahabatan Hospital pada 2024.
Kedua-dua pegawai itu membincangkan projek SIHREN yang disokong pembiayaan IsDB berjumlah €803.3 juta. Perbincangan memberi tumpuan kepada usaha memajukan projek itu daripada peringkat perolehan kepada kesiapan tapak, pemasangan peralatan, dan pelaksanaan operasi penuh bagi memperluas akses kepada teknologi perubatan termaju.
Perbincangan juga menyentuh persiapan bagi cadangan projek TITANS, yang bertujuan menaik taraf empat hospital pengajar universiti utama menjadi pusat penjagaan perubatan khusus dan pendidikan klinikal. Cadangan itu tertakluk kepada rundingan pembiayaan yang masih berjalan, prosedur statutori, dan kelulusan akhir IsDB.
Dr. Al Jasser menegaskan semula komitmen bank itu untuk bekerjasama rapat dengan Kementerian Kesihatan Indonesia bagi menterjemah pembiayaan pembangunan kepada perkhidmatan kesihatan berkualiti tinggi dan mudah diakses di seluruh negara.
Rangkaian rujukan dan peralatan perubatan termaju
Projek SIHREN menyentuh secara langsung persoalan bagaimana pesakit di wilayah terpencil Indonesia boleh mencapai perkhidmatan perubatan termaju tanpa perlu berpindah jauh dari tempat tinggal mereka. Rangkaian rujukan kebangsaan yang dimaksudkan dalam perbincangan itu bukan sekadar infrastruktur fizikal, tetapi satu sistem yang menghubungkan hospital daerah, hospital wilayah dan hospital rujukan utama supaya pesakit boleh dihantar ke kemudahan yang tepat pada masa yang tepat.
Pembiayaan €803.3 juta yang disalurkan IsDB memberi ruang kepada Indonesia untuk beralih daripada peringkat perolehan kepada peringkat yang lebih konkrit, iaitu kesiapan tapak, pemasangan peralatan dan pelaksanaan operasi penuh. Peralihan ini penting kerana projek kesihatan sering terhenti pada peringkat dokumen dan tender tanpa sampai ke katil pesakit. Apakah yang membezakan projek yang berjaya menempatkan peralatan di wad dan projek yang hanya kekal dalam fail perancangan?
Jawapannya sering terletak pada kesiapan tapak dan kesediaan hospital menerima teknologi baharu. Pemasangan peralatan perubatan termaju memerlukan ruang yang sesuai, bekalan elektrik yang stabil, penyelenggaraan berterusan dan kakitangan terlatih. Dalam konteks itu, perbincangan antara IsDB dan Kementerian Kesihatan Indonesia menyentuh kesiapan tapak sebagai satu daripada fasa utama projek SIHREN.
Perluasan akses kepada teknologi perubatan termaju juga membawa persoalan tentang latihan tenaga kerja. Apakah gunanya mesin pengimejan termaju jika tiada juruteknik terlatih untuk mengendalikannya? Soalan sebegini biasanya menjadi sebahagian daripada perbincangan operasi penuh yang disebut dalam laporan SPA, walaupun butiran khusus mengenai program latihan tidak dinyatakan.
Kesinambungan sokongan IsDB sejak sekian lama menunjukkan bahawa kerjasama ini bukan projek sekali sahaja. Sokongan terhadap kesihatan ibu dan anak serta perkhidmatan onkologi telah membentuk asas yang lebih luas, dan projek SIHREN dilihat sebagai lapisan seterusnya yang menghubungkan kemudahan sedia ada dengan rangkaian rujukan kebangsaan.
Dharmais dan Persahabatan sebagai asas kerjasama
Perasmian kemudahan khusus kesihatan ibu dan anak di Dharmais Cancer Hospital dan Persahabatan Hospital pada 2024 menjadi titik rujukan penting dalam perbincangan terbaharu ini. Kedua-dua hospital itu bukan nama baharu dalam landskap kesihatan Indonesia, dan kemudahan khusus yang diresmikan pada 2024 memberi gambaran tentang arah kerjasama IsDB dengan Indonesia.
Dharmais Cancer Hospital dikaitkan dengan perkhidmatan onkologi, manakala Persahabatan Hospital muncul dalam konteks kemudahan kesihatan ibu dan anak. Gabungan kedua-dua bidang ini menunjukkan bahawa kerjasama itu merangkumi dua beban kesihatan yang besar di Indonesia, iaitu kanser dan kesihatan ibu serta anak.
Mengapakah kesihatan ibu dan anak sering dijadikan keutamaan dalam pembiayaan pembangunan? Salah satu sebabnya ialah kesannya yang luas terhadap generasi akan datang. Apabila kemudahan kesihatan ibu dan anak bertambah baik, kadar komplikasi boleh dikurangkan dan akses kepada penjagaan pranatal serta postnatal menjadi lebih mudah. Namun, laporan SPA tidak menyatakan angka hasil atau penunjuk prestasi khusus daripada kemudahan yang diresmikan pada 2024 itu.
Begitu juga dengan perkhidmatan onkologi. Rawatan kanser memerlukan peralatan khusus, ubat-ubatan tertentu dan pasukan perubatan berdisiplin. Kehadiran kemudahan khusus di Dharmais Cancer Hospital menunjukkan bahawa kerjasama IsDB dan Indonesia menyentuh peringkat rawatan yang lebih kompleks, bukan hanya penjagaan asas.
Dalam konteks rangkaian rujukan kebangsaan, kedua-dua hospital ini boleh berfungsi sebagai nod rujukan. Pesakit dari wilayah lain boleh dirujuk ke kemudahan yang mempunyai kepakaran dan peralatan yang diperlukan. Persoalannya, sejauh manakah rangkaian rujukan itu mampu mengurangkan beban hospital utama apabila bilangan pesakit yang dirujuk terus meningkat dari tahun ke tahun?
TITANS dan empat hospital pengajar universiti
Cadangan projek TITANS membawa dimensi berbeza kepada kerjasama ini. Jika SIHREN menyentuh rangkaian rujukan dan peralatan, TITANS menyasarkan empat hospital pengajar universiti utama untuk dinaik taraf menjadi pusat penjagaan perubatan khusus dan pendidikan klinikal.
Hospital pengajar memainkan peranan berganda. Ia merawat pesakit, melatih doktor dan pakar perubatan, serta menjalankan penyelidikan klinikal. Menaik taraf hospital pengajar bermakna memperkukuh keseluruhan ekosistem perubatan sesebuah negara, kerana doktor yang dilatih di situ akan berkhidmat di seluruh pelosok negara.
Namun, cadangan TITANS masih tertakluk kepada rundingan pembiayaan yang sedang berjalan, prosedur statutori dan kelulusan akhir IsDB. Ini bermakna projek tersebut belum memasuki fasa pelaksanaan. Apakah yang berlaku kepada perancangan hospital pengajar apabila kelulusan pembiayaan mengambil masa yang lebih lama daripada jangkaan?
Dalam banyak kes, hospital pengajar perlu meneruskan operasi sedia ada sambil menunggu keputusan pembiayaan. Tekanan terhadap kapasiti latihan dan rawatan tidak berhenti hanya kerana rundingan masih berjalan. Oleh itu, keupayaan hospital pengajar mengekalkan kualiti perkhidmatan semasa tempoh menunggu menjadi faktor penting yang jarang dibincangkan secara terbuka.
Empat hospital pengajar universiti utama yang disebut dalam cadangan itu tidak dinamakan secara khusus dalam laporan SPA. Butiran mengenai lokasi, skop naik taraf dan jumlah pembiayaan yang dicadangkan juga tidak dinyatakan. Apa yang jelas ialah projek itu menyasarkan penjagaan perubatan khusus dan pendidikan klinikal, dua bidang yang memerlukan pelaburan jangka panjang.
Pendidikan klinikal memerlukan pesakit sebenar, penyelia berpengalaman dan pendedahan kepada pelbagai kes. Jika hospital pengajar dinaik taraf, adakah ia akan mengubah cara latihan doktor di Indonesia secara menyeluruh? Jawapannya bergantung kepada skop naik taraf, kurikulum dan kerjasama antara universiti, kementerian dan bank pembangunan.
Menterjemah pembiayaan kepada perkhidmatan
Dr. Al Jasser menegaskan semula komitmen IsDB untuk bekerjasama rapat dengan Kementerian Kesihatan Indonesia bagi menterjemah pembiayaan pembangunan kepada perkhidmatan kesihatan berkualiti tinggi dan mudah diakses di seluruh negara. Pernyataan itu meletakkan penekanan pada hasil, bukan hanya jumlah pembiayaan.
Pembiayaan pembangunan sering diukur melalui nilai kontrak dan bilangan projek. Tetapi ukuran sebenar ialah sama ada pesakit dapat menerima rawatan yang diperlukan tanpa halangan geografi atau kewangan. Dalam konteks Indonesia sebagai negara kepulauan yang luas, cabaran akses bukan sesuatu yang boleh diselesaikan hanya dengan membina bangunan hospital.
Rangkaian rujukan kebangsaan memerlukan sistem pengangkutan pesakit, komunikasi antara hospital, rekod perubatan yang boleh dikongsi dan protokol rujukan yang jelas. Adakah pembiayaan €803.3 juta untuk SIHREN merangkumi komponen sistem dan latihan, atau hanya peralatan dan infrastruktur fizikal? Laporan SPA tidak memperincikan pecahan pembiayaan tersebut.
Begitu juga dengan peranan Kementerian Kesihatan Indonesia. Sebagai pemilik projek, kementerian bertanggungjawab memastikan tapak sedia, kakitangan tersedia dan peralatan diselenggara selepas pemasangan. Kerjasama dengan IsDB menyediakan pembiayaan dan kepakaran, tetapi pelaksanaan harian kekal di tangan pihak berkuasa kesihatan Indonesia.
Pertemuan di Jeddah itu juga menunjukkan bahawa hubungan antara IsDB dan Indonesia berterusan pada peringkat kepimpinan tertinggi. Kehadiran Presiden Kumpulan IsDB dan Menteri Kesihatan Indonesia dalam satu pertemuan menandakan bahawa kedua-dua pihak memberi perhatian kepada portfolio kesihatan ini.
Apa yang belum dinyatakan
Laporan SPA tidak menyatakan tarikh akhir projek SIHREN, bilangan hospital yang akan dilengkapi peralatan, jenis teknologi perubatan yang akan dipasang, atau jumlah pesakit yang disasarkan untuk menerima manfaat. Butiran mengenai rundingan pembiayaan TITANS, termasuk jumlah yang dicadangkan dan pihak yang terlibat, juga tidak dinyatakan.
Nama empat hospital pengajar universiti utama dalam cadangan TITANS tidak disenaraikan. Begitu juga dengan status semasa rundingan pembiayaan, sama ada ia berada di peringkat awal atau hampir selesai. Laporan itu hanya menyatakan ia tertakluk kepada rundingan yang sedang berjalan, prosedur statutori dan kelulusan akhir IsDB.
Maklumat mengenai perasmian 2024 di Dharmais Cancer Hospital dan Persahabatan Hospital juga terhad kepada fakta perasmian kemudahan khusus kesihatan ibu dan anak. Tiada angka mengenai kapasiti katil, bilangan pesakit yang dirawat atau hasil klinikal selepas perasmian tersebut.
Dengan maklumat yang ada, gambaran yang terbentuk ialah kerjasama IsDB dan Indonesia dalam sektor kesihatan berada pada fasa peralihan daripada kemudahan khusus yang telah diresmikan kepada rangkaian rujukan yang lebih luas dan cadangan naik taraf hospital pengajar. Sama ada peralihan itu berjalan mengikut jadual bergantung kepada faktor yang tidak dinyatakan dalam laporan tersebut.
Apakah projek SIHREN yang dibincangkan IsDB dan Indonesia? SIHREN ialah Strengthening Indonesia’s Healthcare Referral Network, projek yang disokong pembiayaan IsDB berjumlah €803.3 juta. Perbincangan memberi tumpuan kepada memajukan projek daripada peringkat perolehan kepada kesiapan tapak, pemasangan peralatan dan pelaksanaan operasi penuh bagi memperluas akses kepada teknologi perubatan termaju. Laporan SPA tidak menyatakan tarikh akhir, bilangan hospital atau jenis peralatan yang terlibat dalam projek tersebut.
Apakah yang dicadangkan dalam projek TITANS? Projek TITANS bercadang menaik taraf empat hospital pengajar universiti utama menjadi pusat penjagaan perubatan khusus dan pendidikan klinikal. Cadangan itu masih tertakluk kepada rundingan pembiayaan yang berjalan, prosedur statutori dan kelulusan akhir IsDB. Laporan SPA tidak menamakan empat hospital tersebut, tidak menyatakan lokasinya dan tidak menyebut jumlah pembiayaan yang dicadangkan untuk projek itu.
Siapa yang bertemu dalam perbincangan di Jeddah itu? Presiden Kumpulan IsDB Dr. Muhammad Al Jasser bertemu Menteri Kesihatan Indonesia Budi Gunadi Sadikin di Jeddah semalam, menurut laporan SPA bertarikh 9 Oktober 2026. Kedua-dua pegawai meninjau kerjasama dua hala yang bertujuan memperkukuh sektor kesihatan Indonesia. Dr. Al Jasser menegaskan semula komitmen bank untuk bekerjasama rapat dengan Kementerian Kesihatan Indonesia bagi menterjemah pembiayaan pembangunan kepada perkhidmatan kesihatan berkualiti tinggi.
Apakah sokongan IsDB sedia ada untuk Indonesia? Sokongan berterusan IsDB untuk Indonesia merangkumi kesihatan ibu dan anak, perkhidmatan onkologi dan rangkaian rujukan kebangsaan. Sokongan itu dibina atas perasmian kemudahan khusus kesihatan ibu dan anak di Dharmais Cancer Hospital dan Persahabatan Hospital pada 2024. Laporan SPA tidak menyatakan kapasiti, bilangan pesakit atau hasil klinikal daripada kemudahan yang diresmikan pada 2024 itu.
Apakah peringkat semasa projek SIHREN? Perbincangan menyentuh usaha memajukan SIHREN daripada peringkat perolehan kepada kesiapan tapak, pemasangan peralatan dan pelaksanaan operasi penuh. Peralihan ini penting supaya projek sampai ke peringkat perkhidmatan kepada pesakit. Laporan SPA tidak menyatakan tarikh siap, pecahan pembiayaan €803.3 juta atau sama ada komponen sistem dan latihan termasuk dalam skop projek tersebut.
Apakah yang tidak dinyatakan dalam laporan SPA? Laporan SPA tidak menyatakan tarikh akhir SIHREN, bilangan hospital yang akan dilengkapi peralatan, jenis teknologi perubatan yang akan dipasang atau jumlah pesakit yang disasarkan. Butiran rundingan pembiayaan TITANS, termasuk jumlah dicadangkan dan pihak terlibat, juga tidak dinyatakan. Nama empat hospital pengajar universiti utama dalam cadangan TITANS dan status semasa rundingan pembiayaan turut tidak disenaraikan.