Riyadh menerima satu lagi keputusan diraja dalam badan kehakiman apabila Penjaga Dua Masjid Suci Raja Salman bin Abdulaziz Al Saud mengeluarkan titah diraja untuk menaikkan pangkat dan melantik 26 hakim di Diwan Mazalim (Board of Grievances).
Seperti dilaporkan agensi berita Saudi SPA pada 16 Oktober 2026, titah diraja itu diumumkan oleh Presiden Diwan Mazalim dan Presiden Majlis Kehakiman Pentadbiran, Dr. Ali Alohaydib.
Menurut Dr. Ali Alohaydib, titah diraja tersebut akan memperkukuh barisan hakim, meningkatkan kecekapan kerja kehakiman dan memperbaiki kualiti hasil kehakiman. Beliau menyatakan perkara itu mencerminkan perhatian dan sokongan yang diterima kehakiman pentadbiran daripada Penjaga Dua Masjid Suci serta perhatian dan pemantauan Putera Mahkota.
Angka 26 hakim itu bukan sekadar nombor dalam senarai rasmi. Ia melibatkan individu yang akan memikul tanggungjawab memutuskan pertikaian antara rakyat dan pihak berkuasa, antara syarikat dan agensi kerajaan, serta antara individu dengan negara. Bukankah keadilan pentadbiran bergantung sepenuhnya pada kualiti mereka yang duduk di kerusi hakim?
Diwan Mazalim, atau Board of Grievances, memainkan peranan khusus dalam sistem kehakiman Arab Saudi. Ia mengendalikan kes berkaitan keputusan pentadbiran, pertikaian komersial tertentu dan tuntutan terhadap badan kerajaan. Dalam erti kata lain, ia adalah mahkamah yang sering menjadi tempat terakhir bagi mereka yang merasakan hak mereka dicabuli oleh keputusan rasmi.
Apabila 26 hakim dinaikkan pangkat dan dilantik serentak, apakah maksudnya kepada rakyat biasa yang menunggu kes mereka didengar? Jawapannya terletak pada kapasiti mahkamah untuk mengendalikan beban kes yang sentiasa bertambah. Lebih ramai hakim bermakna lebih banyak kes boleh didengar dalam tempoh yang lebih singkat, dengan syarat sokongan pentadbiran dan infrastruktur turut berkembang.
Dr. Ali Alohaydib menyifatkan titah diraja itu sebagai pengukuhan kepada barisan hakim. Beliau juga menyebut peningkatan kecekapan kerja kehakiman dan kualiti hasil kehakiman sebagai dua matlamat utama. Kedua-dua matlamat ini saling berkait: kecekapan tanpa kualiti hanya menghasilkan keputusan cepat yang mungkin tidak tepat, manakala kualiti tanpa kecekapan bermakna keadilan yang lambat.
Persoalan yang sering timbul dalam kalangan pemerhati undang-undang ialah bagaimana kenaikan pangkat hakim diukur. Adakah berdasarkan tempoh perkhidmatan, jumlah kes yang diselesaikan, kualiti penghakiman, atau gabungan semuanya? SPA tidak menyatakan kriteria yang digunakan dalam titah diraja ini, dan memang bukan menjadi amalan biasa untuk mendedahkan butiran sedemikian kepada umum.
Namun, apa yang jelas ialah proses itu berlaku di peringkat tertinggi negara. Titah diraja bermakna keputusan itu dibuat oleh Penjaga Dua Masjid Suci sendiri, bukan melalui prosedur pentadbiran biasa. Ini memberi berat dan wibawa tersendiri kepada pelantikan tersebut.
Dalam konteks Arab Saudi hari ini, kehakiman pentadbiran memainkan peranan penting dalam usaha negara menarik pelaburan dan membina keyakinan terhadap sistem undang-undangnya. Pelabur asing dan tempatan mahu tahu bahawa jika berlaku pertikaian dengan agensi kerajaan, terdapat forum bebas yang akan mendengar kes mereka secara adil. Bukankah keyakinan pelabur bermula dengan keyakinan terhadap mahkamah?
Dr. Ali Alohaydib menegaskan bahawa titah diraja itu mencerminkan perhatian dan sokongan yang diterima kehakiman pentadbiran. Beliau turut menyebut perhatian dan pemantauan Putera Mahkota terhadap sektor ini. Ini menunjukkan bahawa pembangunan kehakiman bukan projek sampingan, tetapi sebahagian daripada agenda pembaharuan yang lebih luas.
Bagaimanakah pelantikan 26 hakim ini akan mempengaruhi masa menunggu kes di mahkamah? Itu bergantung kepada banyak faktor. Bilangan hakim hanyalah satu pemboleh ubah. Faktor lain termasuk bilangan kes yang difailkan setiap tahun, ketersediaan pendaftar dan pegawai mahkamah, sistem pengurusan kes elektronik, dan kerumitan jenis kes yang dibawa ke Diwan Mazalim.
Namun, menambah hakim yang berpengalaman dan dinaikkan pangkat adalah langkah asas yang sukar dielakkan. Tanpa hakim yang mencukupi, mana-mana sistem kehakiman akan tersekat. Dengan hakim yang mencukupi tetapi tanpa latihan berterusan, kualiti pula yang terjejas. Oleh itu, titah diraja yang menggabungkan kenaikan pangkat dan pelantikan serentak boleh dilihat sebagai usaha menangani kedua-dua dimensi tersebut.
Apakah yang dimaksudkan dengan kualiti hasil kehakiman? Dalam bahasa mudah, ia bermaksud keputusan yang jelas, beralasan, konsisten dengan undang-undang, dan boleh difahami oleh pihak yang berhak. Keputusan yang berkualiti mengurangkan rayuan, mengurangkan ketidakpastian, dan menjimatkan masa semua pihak. Sebaliknya, keputusan yang lemah membuka pintu kepada proses rayuan yang panjang dan kos yang lebih tinggi.
Kehakiman pentadbiran di Arab Saudi telah melalui beberapa siri pembaharuan dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Diwan Mazalim bukan sahaja mahkamah, tetapi juga sebuah institusi dengan tanggungjawab latihan dan pembangunan profesional. Pelantikan hakim baharu dan kenaikan pangkat hakim sedia ada adalah sebahagian daripada kitaran pembangunan sumber manusia dalam institusi ini.
Bolehkah kita mengukur kesan titah diraja ini dengan segera? Tidak. Kesan pelantikan hakim biasanya dilihat dalam jangka sederhana dan panjang. Ia muncul dalam bentuk masa penyelesaian kes yang lebih pendek, bilangan kes tertunggak yang berkurangan, dan mungkin juga dalam peningkatan kualiti penghakiman yang diiktiraf oleh peguam dan pihak berkuasa.
Namun, ada satu aspek yang tidak boleh diabaikan: moral dan motivasi dalam kalangan hakim itu sendiri. Kenaikan pangkat adalah pengiktirafan terhadap kerja keras dan prestasi. Apabila hakim melihat bahawa usaha mereka dihargai melalui proses yang telus dan berwibawa, ia boleh meningkatkan semangat dan komitmen mereka terhadap tugas. Bukankah pengiktirafan adalah salah satu pendorong terkuat dalam mana-mana profesion?
Dalam sistem kehakiman, motivasi bukan perkara kecil. Hakim yang berpuas hati dengan kerjayanya lebih cenderung untuk kekal dalam perkhidmatan, mendalami bidang kepakaran, dan menyumbang kepada pembangunan institusi. Sebaliknya, jika kenaikan pangkat dilihat sebagai tidak adil atau tidak menentu, ia boleh menjejaskan keyakinan dalaman dan menarik bakat keluar dari sistem.
Oleh itu, titah diraja yang melibatkan 26 hakim serentak boleh dilihat dari dua sudut. Pertama, ia adalah tindakan operasi untuk mengukuhkan kapasiti mahkamah. Kedua, ia adalah mesej bahawa kerjaya dalam kehakiman pentadbiran mempunyai laluan yang jelas dan dihargai di peringkat tertinggi negara.
Apakah implikasi kepada peguam dan pihak yang berurusan dengan Diwan Mazalim? Mereka mungkin akan melihat perubahan dalam komposisi panel hakim, dalam gaya penghakiman, dan dalam pengurusan kes. Peguam yang berpengalaman biasanya menyesuaikan strategi mereka dengan komposisi mahkamah, bukan kerana mereka mahu mengelak undang-undang, tetapi kerana setiap hakim mempunyai pendekatan tersendiri dalam menilai bukti dan hujah.
Dari sudut yang lebih luas, pelantikan hakim adalah sebahagian daripada usaha membina institusi negara. Arab Saudi sedang melalui tempoh perubahan besar dalam ekonomi, sosial dan undang-undang. Dalam tempoh sebegini, kestabilan dan kredibiliti institusi kehakiman menjadi lebih penting, bukan kurang. Pelaburan, kontrak, dan projek besar memerlukan kepastian undang-undang.
Dr. Ali Alohaydib, sebagai Presiden Diwan Mazalim dan Presiden Majlis Kehakiman Pentadbiran, berada di kedudukan yang melihat keseluruhan gambaran institusi ini. Kenyataan beliau menekankan tiga perkara: pengukuhan barisan hakim, peningkatan kecekapan kerja, dan peningkatan kualiti hasil. Ketiga-tiga perkara ini adalah ukuran yang boleh dinilai dari semasa ke semasa.
Bagaimanakah orang awam boleh menilai sama ada titah diraja ini berjaya? Mereka boleh melihat kepada pengalaman mereka sendiri apabila berurusan dengan mahkamah. Adakah kes mereka didengar dalam tempoh yang munasabah? Adakah keputusan yang diterima jelas dan beralasan? Adakah prosesnya telus? Jawapan kepada soalan-soalan ini lebih bermakna daripada mana-mana kenyataan rasmi.
Namun, penilaian awam juga perlu realistik. Sistem kehakiman bukan mesin yang boleh diubah dengan satu keputusan. Ia melibatkan manusia, prosedur, dan budaya kerja. Pelantikan 26 hakim adalah satu langkah dalam perjalanan yang lebih panjang. Ia penting, tetapi ia bukan penyelesaian tunggal kepada semua cabaran.
SPA tidak menyatakan nama-nama hakim yang dinaikkan pangkat atau dilantik, jawatan khusus yang mereka pegang sebelum ini, atau bidang kepakaran masing-masing. Ia juga tidak menyatakan tarikh kuat kuasa titah diraja tersebut atau bilangan hakim keseluruhan di Diwan Mazalim selepas pelantikan ini. Butiran sedemikian biasanya tidak diumumkan dalam laporan awal.
Apakah yang boleh kita simpulkan daripada maklumat yang ada? Pertama, titah diraja itu dikeluarkan oleh Penjaga Dua Masjid Suci sendiri, yang menunjukkan kepentingan yang diberikan kepada kehakiman pentadbiran. Kedua, ia melibatkan 26 hakim, satu angka yang cukup besar untuk memberi kesan kepada kapasiti mahkamah. Ketiga, ia digambarkan sebagai langkah yang akan memperkukuh barisan hakim, meningkatkan kecekapan, dan memperbaiki kualiti hasil.
Dalam dunia yang semakin bergantung kepada kepastian undang-undang, kehakiman pentadbiran yang kukuh adalah aset negara. Ia melindungi hak individu, mengawal kuasa pentadbiran, dan menyokong keyakinan pelabur. Pelantikan hakim mungkin kelihatan seperti urusan dalaman institusi, tetapi kesannya dirasai oleh seluruh ekonomi dan masyarakat.
Maka, apabila kita membaca berita tentang 26 hakim yang dinaikkan pangkat dan dilantik, kita bukan sekadar membaca senarai nama. Kita membaca tentang kapasiti negara untuk menyelesaikan pertikaian, melindungi hak, dan mengekalkan keadilan. Bukankah itu asas kepada mana-mana masyarakat yang stabil dan makmur?
Siapa yang mengeluarkan titah diraja berkenaan 26 hakim Diwan Mazalim? Titah diraja itu dikeluarkan oleh Penjaga Dua Masjid Suci Raja Salman bin Abdulaziz Al Saud. Pengumuman dibuat oleh Presiden Diwan Mazalim dan Presiden Majlis Kehakiman Pentadbiran, Dr. Ali Alohaydib. Menurut beliau, titah itu akan memperkukuh barisan hakim, meningkatkan kecekapan kerja kehakiman dan memperbaiki kualiti hasil kehakiman. Ia juga mencerminkan perhatian dan sokongan yang diterima kehakiman pentadbiran daripada Penjaga Dua Masjid Suci serta perhatian dan pemantauan Putera Mahkota.
Apakah peranan Diwan Mazalim dalam sistem kehakiman Arab Saudi? Diwan Mazalim, atau Board of Grievances, mengendalikan kes berkaitan keputusan pentadbiran, pertikaian komersial tertentu dan tuntutan terhadap badan kerajaan. Ia sering menjadi forum penting bagi pihak yang merasakan hak mereka dicabuli oleh keputusan rasmi. Dr. Ali Alohaydib mengetuai institusi ini sebagai Presiden Diwan Mazalim dan Presiden Majlis Kehakiman Pentadbiran. Pelantikan dan kenaikan pangkat hakim di institusi ini adalah sebahagian daripada pembangunan kapasiti kehakiman pentadbiran negara.
Apakah kesan pelantikan 26 hakim terhadap kecekapan mahkamah? Menurut kenyataan Dr. Ali Alohaydib, titah diraja itu akan memperkukuh barisan hakim dan meningkatkan kecekapan kerja kehakiman. Lebih ramai hakim boleh membantu mahkamah mendengar lebih banyak kes, tetapi kesan sebenar bergantung kepada faktor lain seperti bilangan kes difailkan, sokongan pentadbiran dan sistem pengurusan kes. SPA tidak menyatakan kriteria kenaikan pangkat, nama hakim terlibat, tarikh kuat kuasa atau jumlah keseluruhan hakim di Diwan Mazalim selepas pelantikan ini.
Mengapa pelantikan hakim pentadbiran penting kepada pelabur dan ekonomi? Kehakiman pentadbiran yang kukuh memberi kepastian undang-undang kepada pelabur tempatan dan asing. Jika berlaku pertikaian dengan agensi kerajaan, kewujudan forum bebas yang mendengar kes secara adil membantu membina keyakinan terhadap sistem undang-undang negara. Dalam konteks pembaharuan ekonomi Arab Saudi, kestabilan dan kredibiliti institusi kehakiman menyokong kontrak, projek besar dan pelaburan jangka panjang. Pelantikan hakim yang berpengalaman adalah sebahagian daripada usaha membina keyakinan tersebut.
Apakah yang tidak dinyatakan dalam laporan SPA tentang titah diraja ini? SPA tidak menyatakan nama-nama hakim yang dinaikkan pangkat atau dilantik, jawatan khusus mereka sebelum ini, atau bidang kepakaran masing-masing. Laporan itu juga tidak menyatakan tarikh kuat kuasa titah diraja tersebut, kriteria kenaikan pangkat yang digunakan, atau jumlah keseluruhan hakim di Diwan Mazalim selepas pelantikan ini. Butiran sedemikian biasanya tidak diumumkan dalam laporan awal. Apa yang dinyatakan ialah angka 26 hakim serta matlamat memperkukuh barisan hakim, meningkatkan kecekapan dan memperbaiki kualiti hasil kehakiman.