Sa ikatlong araw ng ikalawang edisyon ng Saudi Industry Forum sa Jeddah, inilahad ng Umm Al-Qura University ang mga landas para gawing bankable at scalable na negosyo ang mga makabagong konsepto. Ito ang naging pokus ng presentasyon sa forum na patuloy na idinaraos sa lungsod.
Ayon sa ulat ng Saudi Press Agency noong 16 Setyembre 2026, ang sesyon ay ibinigay ni Dr. Sharaf Al Sharaf, Associate Professor sa Umm Al-Qura University at founder ng Pharmathon. Binigyang-diin niya ang entrepreneurial lifecycle o ang buong paglalakbay ng isang ideya hanggang maging negosyong may benta at paglago.
Sinimulan ni Al Sharaf ang paglalahad sa pinakapundasyon: ang pagtukoy sa tunay na pangangailangan ng merkado at ang pagpapatunay na maaabot ito o feasibility. Sa puntong ito, hindi sapat ang magandang ideya lamang. Kailangan ng ebidensya na may mga taong handang magbayad para sa solusyong inaalok. Paano nga ba malalaman ng isang negosyante na tunay na pangangailangan ang kanyang tinutugunan at hindi lamang sariling pananaw?
Mula sa pagpapatunay ng pangangailangan, dumadaan ang proseso sa product development o pagbuo ng produkto. Dito hinuhubog ang ideya tungo sa isang bagay na aktwal na magagamit ng mga customer. Kasunod nito ang pag-abot sa market fit, ang yugto kung kailan tumutugma na ang produkto sa hinahanap ng merkado.
Pagkatapos ng market fit, pumapasok ang pagkuha ng kapital, ang pagpapalawak ng operasyon, at ang pag-abot sa sustainable growth o tuloy-tuloy na paglago. Sa bahaging ito nagiging malinaw ang pagkakaiba ng isang makabagong ideya at ng isang negosyong kayang tumayo sa sariling paa. Ngunit ano ang tunay na hinahanap ng mga mamumuhunan bago maglabas ng pera?
Ang mga sukatan na hinahanap ng mga mamumuhunan
Inilahad sa presentasyon ang mga pangunahing sukatan o metrics na hinahanap ng mga investor. Kabilang dito ang kakayahan ng koponan o team competency, ang laki ng addressable market, ang competitive advantage, ang napatunayang economic viability, at ang tiyak na plano sa paglalaan ng kapital.
Ang team competency ay tumutukoy sa kakayahan ng mga taong magpapatakbo ng negosyo. Para sa mga mamumuhunan, ang magaling na koponan ay maaaring mas mahalaga kaysa sa magandang ideya na walang kayang magpatupad. Ang addressable market naman ay ang sukat ng merkadong tunay na maaabot ng produkto. Ang competitive advantage ay ang kalamangan na hindi madaling kopyahin ng iba.
Mahalaga rin ang napatunayang economic viability, o ang malinaw na ebidensya na kayang kumita ng negosyo. At hindi bababa sa lahat, ang tiyak na plano sa paglalaan ng kapital, kung saan malinaw kung saan at paano gagamitin ang perang ilalabas ng investor. Bakit kaya madalas na nabibigo ang mga negosyo hindi sa kakulangan ng ideya kundi sa kawalan ng malinaw na plano sa paggamit ng pondo?
Binanggit din sa sesyon ang mga kritikal na kasanayan sa entrepreneurship. Kabilang dito ang strategic planning, adaptability, leadership, negotiation, at resource and risk management. Ang mga kasanayang ito ay hindi lamang pantulong kundi bahagi ng mismong pundasyon ng isang negosyong kayang lumago.
Ang strategic planning ay ang kakayahang magtakda ng direksyon sa gitna ng mga pagbabago. Ang adaptability ay ang kakayahang umangkop kapag nagbago ang merkado o ang teknolohiya. Ang leadership ay ang paggabay sa koponan sa mga mahirap na yugto. Ang negotiation ay mahalaga sa pakikipag-ugnayan sa mga investor, supplier, at kasosyo. Ang resource and risk management naman ay ang maingat na paghawak sa limitadong pondo at sa mga panganib na kasama ng anumang negosyo.
Sa pagtatapos ng presentasyon, sinabi ni Al Sharaf na ang paglipat mula sa inobasyon tungo sa pamumuhunan ay nangangailangan ng integradong roadmap o plano na nakaangkla sa market validation at napatunayang commercial viability bago pa man humingi ng panlabas na financing at magpalawak. Ito ang sentral na mensahe ng sesyon: hindi dapat mauna ang paghingi ng pondo bago mapatunayang may merkado at kumikita ang ideya.
Ang pagkakasunod-sunod na ito ay may malinaw na lohika. Kapag humingi ng pondo ang isang negosyo bago pa mapatunayang may tunay na pangangailangan ang merkado, mataas ang panganib na mauwi sa kabiguan ang pamumuhunan. Sa kabilang banda, kapag may ebidensya na ng market validation at commercial viability, mas malinaw sa investor kung saan patungo ang negosyo at mas malaki ang pagkakataong magtagumpay. Paano kaya maiiwasan ng mga startup ang bitag ng paghingi ng malaking pondo bago pa mapatunayang kaya nilang kumita?
Ang forum mismo ay patuloy na idinaraos sa Jeddah, at ang ikalawang edisyon nito ay umabot na sa ikatlong araw. Ang paglahok ng isang akademikong institusyon tulad ng Umm Al-Qura University sa isang pang-industriyang forum ay nagpapakita ng ugnayan ng akademya at negosyo sa paghubog ng mga bagong negosyante. Sa ganitong mga pagtitipon, nagkakasama ang mga ideya mula sa unibersidad at ang mga pangangailangan ng industriya.
Ang Pharmathon, na itinatag ni Al Sharaf, ay isang halimbawa ng ganitong ugnayan sa larangan ng parmasya. Bagama’t hindi binanggit sa ulat ang detalyadong nilalaman ng Pharmathon, ang pagkakaroon ng founder nito bilang tagapagsalita sa forum ay nagpapakita ng papel ng mga practitioner sa pagbabahagi ng karanasan sa pagbuo ng negosyo. Ano kaya ang mga aral mula sa ganitong mga inisyatiba na maaaring gamitin ng mga bagong negosyante sa iba’t ibang sektor?
Sa kabuuan, ang presentasyon ay nagbigay ng malinaw na balangkas ng entrepreneurial lifecycle: pangangailangan ng merkado, feasibility, product development, market fit, kapital, paglago, at sustainable growth. Kasama nito ang mga sukatan na hinahanap ng investor at ang mga kasanayang kailangan ng negosyante. Ito ay isang roadmap na nag-uugnay sa inobasyon at pamumuhunan sa pamamagitan ng pagpapatunay muna bago ang pagpapalawak.
Para sa mga dumalo sa forum, ang sesyon ay nagbigay ng praktikal na gabay sa paghahanda ng negosyo para sa pamumuhunan. Para sa mas malawak na publiko, ito ay paalala na ang inobasyon ay hindi nagtatapos sa ideya. Kailangan itong patunayan sa merkado bago ito maging negosyong kayang tumayo at lumago. Gaano kahalaga ang pagpapatunay ng merkado kumpara sa laki ng pondo sa tagumpay ng isang negosyo?
Hindi binanggit ng ulat ng SPA ang bilang ng mga dumalo sa forum, ang iba pang mga sesyon sa ikatlong araw, o ang mga partikular na halimbawa ng mga negosyong nagtagumpay sa pamamagitan ng nasabing roadmap. Hindi rin tinukoy ang mga susunod na hakbang ng forum o ang mga kalahok na institusyon maliban sa Umm Al-Qura University.
Ano ang pangunahing paksa ng presentasyon sa Saudi Industry Forum? Ang presentasyon ni Dr. Sharaf Al Sharaf ng Umm Al-Qura University ay tungkol sa mga landas para gawing bankable at scalable na negosyo ang mga makabagong konsepto. Inilahad niya ang entrepreneurial lifecycle mula sa pagtukoy ng tunay na pangangailangan ng merkado at pagpapatunay ng feasibility, hanggang sa product development, market fit, pagkuha ng kapital, pagpapalawak ng operasyon, at sustainable growth. Ayon sa SPA, ang sesyon ay bahagi ng ikatlong araw ng ikalawang edisyon ng forum sa Jeddah noong 16 Setyembre 2026.
Anong mga sukatan ang hinahanap ng mga mamumuhunan ayon sa sesyon? Binanggit sa presentasyon ang team competency, addressable market size, competitive advantage, napatunayang economic viability, at tiyak na plano sa paglalaan ng kapital. Ang mga sukatang ito ay nagpapakita kung ano ang tinitingnan ng investor bago maglabas ng pondo. Kasama rin sa tinalakay ang mga kasanayan sa entrepreneurship tulad ng strategic planning, adaptability, leadership, negotiation, at resource and risk management. Ayon kay Al Sharaf, kailangan ng integradong roadmap na nakaangkla sa market validation at commercial viability bago humingi ng panlabas na financing.
Bakit mahalaga ang market validation bago ang financing? Sinabi ni Al Sharaf na ang paglipat mula sa inobasyon tungo sa pamumuhunan ay nangangailangan ng integradong roadmap na nakaangkla sa market validation at napatunayang commercial viability bago humingi ng panlabas na financing at magpalawak. Ibig sabihin, dapat munang may ebidensya na may tunay na pangangailangan ang merkado at kayang kumita ang negosyo bago lapitan ang mga investor. Ang pagkakasunod-sunod na ito ay nagbibigay ng mas malinaw na batayan sa pagpapasya ng mamumuhunan at nagpapababa sa panganib ng kabiguan.
Saan at kailan idinaraos ang Saudi Industry Forum? Ayon sa ulat ng SPA noong 16 Setyembre 2026, ang ikalawang edisyon ng Saudi Industry Forum ay idinaraos sa Jeddah at nasa ikatlong araw na nito. Ang presentasyon ng Umm Al-Qura University ay isa sa mga sesyon sa araw na iyon. Hindi tinukoy ng ulat ang kabuuang bilang ng mga araw ng forum, ang bilang ng mga dumalo, o ang iba pang mga sesyon. Ang petsa ng pagtatapos ng forum ay hindi rin binanggit sa ulat.
Sino si Dr. Sharaf Al Sharaf? Si Dr. Sharaf Al Sharaf ay Associate Professor sa Umm Al-Qura University at founder ng Pharmathon, ayon sa ulat ng SPA. Siya ang nagbigay ng presentasyon sa ikatlong araw ng Saudi Industry Forum sa Jeddah. Inilahad niya ang entrepreneurial lifecycle at ang mga sukatan na hinahanap ng mga investor. Hindi binanggit ng ulat ang detalyadong nilalaman ng Pharmathon o ang iba pang mga tungkulin ni Al Sharaf sa unibersidad o sa industriya.
Higit pa tungkol sa paksang ito: Ekonomiya, Balitang KSA





