İslam İşleri Bakanlığı 2026 üçüncü çeyrekte 29 ülkede 58 dini kurs düzenledi

Suudi Arabistan İslam İşleri, Davet ve İrşad Bakanlığı, 2026 yılının üçüncü çeyreğinde 29 ülkede 58 dini kurs düzenledi ve bu kurslardan 11.055 katılımcı yararlandı.

Suudi basın ajansı SPA’nın 30 Eylül 2026’da Riyad’dan bildirdiğine göre kurslar, yerel muadil kuruluşlarla işbirliği içinde gerçekleştirildi. Bakanlığın açıklamasına göre program, imamlar, hatipler ve İslami ilim öğrencileri arasında şeriat bilgisini geliştirmeyi amaçlıyor.

SPA’nın aktardığı bilgilere göre kurslar bir dizi ilmi konuyu kapsadı. Program kapsamında itidal ve denge değerleri pekiştirildi, katılımcıların dini tebliğ ve farkındalık rollerini yerine getirmedeki etkinliği artırıldı ve sahih İslami değerlerin yaygınlaştırılmasına katkı sağlandı.

Bakanlık, kursları alimlere ve dini şahsiyetlere rollerini yerine getirmeleri için gereken bilgi ve becerileri sağlamaya yönelik süregelen çalışmalarının bir parçası olarak tanımladı. Peki 29 ülkeye yayılan bir program, yerel muadil kuruluşlarla yürütülen işbirliğinin ölçeği hakkında ne anlatıyor?

Üçüncü çeyrek verileri, bakanlığın yurt dışındaki dini eğitim faaliyetlerinin coğrafi erişimini gözler önüne seriyor. 29 ülke ve 58 kurs, aynı çeyrek içinde hem geniş bir ülke yelpazesine hem de bazı ülkelerde birden fazla kursa işaret ediyor. Bu dağılım, tek seferlik etkinlikler yerine sürdürülen bir program anlayışını yansıtıyor.

Katılımcı sayısı ise 11.055 olarak açıklandı. Bu rakam, kurs başına ortalama katılımcı profili hakkında doğrudan bir kırılım sunmasa da programın toplam erişimini somutlaştırıyor. Bakanlığın hedef kitlesi içinde imamlar, hatipler ve İslami ilim öğrencileri ayrı ayrı sayılıyor. Peki bu üç grubun kurslardaki ağırlığı nasıl dağıldı?

SPA bülteninde kursların hangi ülkelerde düzenlendiğine dair bir liste yer almıyor. Yalnızca 29 ülke sayısı veriliyor. Aynı şekilde kursların süresi, müfredat detayları ve eğitmen kadrosu hakkında da bilgi paylaşılmıyor. Bu eksiklikler, programın kapsamını ülke bazında değerlendirmeyi güçleştiriyor.

Bakanlığın açıklamasında öne çıkan kavramlar arasında itidal ve denge yer alıyor. Bu iki kavram, kursların yalnızca bilgi aktarımına değil, aynı zamanda bir yaklaşım biçimine odaklandığını gösteriyor. Şeriat bilgisinin geliştirilmesi ise programın eğitim boyutunu oluşturuyor. Peki itidal vurgusu, farklı ülkelerdeki yerel bağlamlarda nasıl uygulanıyor?

Kursların yerel muadil kuruluşlarla işbirliği içinde düzenlenmesi, programın ev sahibi ülkelerdeki kurumlarla ortak yürütüldüğünü ortaya koyuyor. Bu işbirliği modeli, bakanlığın doğrudan değil, yerel ortaklar üzerinden faaliyet yürüttüğünü gösteriyor. Söz konusu ortakların kimler olduğu ise bültende belirtilmiyor.

Bakanlık, kursları alimlere ve dini şahsiyetlere gereken bilgi ve becerileri sağlamaya yönelik devam eden çabaların parçası olarak nitelendirdi. Bu ifade, programın tek bir çeyrekle sınırlı olmadığını, süreklilik taşıdığını ima ediyor. Üçüncü çeyrek verileri de bu sürekliliğin bir kesitini sunuyor.

11.055 katılımcının 58 kursa dağıldığı bir tabloda, kurs başına ortalama katılımcı sayısı yaklaşık 190’a denk geliyor. Ancak bu ortalama, bazı kursların çok daha küçük, bazılarının ise çok daha kalabalık olabileceği ihtimalini dışlamıyor. Bakanlık kurs bazında katılımcı sayısı yayımlamadı. Peki bu dağılımın şeffaflığı programın değerlendirilmesi için gerekli mi?

Programın hedefleri arasında katılımcıların dini tebliğ ve farkındalık rollerindeki etkinliğini artırmak da sayılıyor. Bu hedef, kursların yalnızca akademik bilgi değil, aynı zamanda uygulamadaki performansı da gözettiğini gösteriyor. İmamlar ve hatipler, cemaatle doğrudan temas kuran gruplar olduğu için bu hedefin sahadaki yansıması ayrı bir önem taşıyor.

İslami ilim öğrencileri ise programın üçüncü hedef grubunu oluşturuyor. Bu grup, uzun vadeli bir bilgi birikimi perspektifini temsil ediyor. Bakanlığın kurslarında öğrencilere yer verilmesi, eğitimin sürekliliğine yönelik bir yaklaşım olarak okunabilir. Peki öğrencilere yönelik içerik, imamlara yönelik içerikten nasıl ayrışıyor?

SPA’nın bülteni, kursların hangi ilmi konuları kapsadığına dair başlıklar vermiyor. Yalnızca “bir dizi ilmi konu” ifadesi kullanılıyor. Bu genel ifade, müfredatın içeriğini değerlendirmeyi mümkün kılmıyor. Aynı şekilde kursların hangi tarihlerde yapıldığı da belirtilmiyor; yalnızca üçüncü çeyrek aralığı veriliyor.

Üçüncü çeyrek, takvim yılı içinde temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsıyor. Bakanlığın bu üç aylık dönemde 29 ülkede faaliyet yürütmesi, yurt dışı eğitim programlarının yıl boyunca kesintisiz sürdüğüne işaret ediyor. Peki çeyrekler arasında katılımcı sayısında bir artış ya da azalış var mı?

Bakanlığın açıklamasında kursların “sahih İslami değerlerin yaygınlaştırılmasına katkı sağladığı” belirtiliyor. Bu ifade, programın nihai amacını değerler üzerinden tanımlıyor. Eğitim faaliyetinin çıktısı, katılımcı sayısının ötesinde bir etki alanına işaret ediyor. Ancak bu etkinin nasıl ölçüldüğüne dair bir bilgi paylaşılmıyor.

Yerel muadil kuruluşlarla işbirliği, programın maliyet ve lojistik yapısı hakkında da dolaylı ipuçları veriyor. Ev sahibi ülkelerdeki kurumlarla ortak yürütülen faaliyetler, bakanlığın doğrudan altyapı kurmasını gerektirmeyebilir. Bu model, coğrafi erişimin genişlemesini kolaylaştıran bir etken olarak değerlendirilebilir. Peki bu ortaklıkların seçiminde hangi kriterler gözetiliyor?

58 kursun 29 ülkeye dağılması, ortalama olarak ülke başına iki kursa denk geliyor. Bu oran, bazı ülkelerde tek kurs düzenlenirken bazılarında birden fazla kurs yapıldığını gösteriyor. Dağılımdaki bu dengesizlik, ülke bazındaki talep veya kapasite farklılıklarından kaynaklanabilir. Bakanlık bu konuda bir açıklama yapmadı.

Katılımcı profili içinde imamlar, hatipler ve öğrenciler sayılıyor. Bu üç grup, dini hizmetin farklı aşamalarında yer alıyor. İmamlar ibadet önderliği yaparken hatipler hutbe üzerinden topluma sesleniyor; öğrenciler ise henüz eğitim sürecinde bulunuyor. Kursların bu üç grubu aynı programda buluşturması, bilgi paylaşımını tek bir çerçevede ele alıyor.

Bakanlığın programı, “dini tebliğ ve farkındalık rolleri” ifadesiyle tanımlanıyor. Bu tanım, kursların çıktısının bireysel bilgiyle sınırlı olmadığını, toplumsal bir yansıma hedeflendiğini gösteriyor. Katılımcıların edindiği bilgiyi kendi topluluklarına aktarması, programın yayılma etkisini oluşturuyor. Peki bu aktarımın ne ölçüde gerçekleştiği takip ediliyor mu?

SPA bülteninde kursların hangi dillerde verildiğine dair bir bilgi yer almıyor. 29 ülkeye yayılan bir programda dil çeşitliliği, içeriğin uyarlanması açısından belirleyici bir unsur olabilir. Ancak bültende bu konuya değinilmiyor. Aynı şekilde kursların çevrim içi mi yüz yüze mi yapıldığı da belirtilmiyor.

Bakanlığın yurt dışı eğitim faaliyetleri, Suudi Arabistan’ın dini diplomasi alanındaki çalışmalarının bir parçası olarak görülüyor. 29 ülke sayısı, bu faaliyetlerin coğrafi genişliğini ortaya koyuyor. Programın yerel ortaklarla yürütülmesi ise tek yönlü bir aktarım yerine karşılıklı bir işbirliği çerçevesi çiziyor. Peki bu çerçevenin uzun vadeli sonuçları nasıl değerlendirilecek?

Üçüncü çeyrek verileri, yılın tamamına ilişkin bir karşılaştırma imkânı sunmuyor. Bülten yalnızca bu çeyreğe ait sayıları içeriyor. Önceki çeyreklerde kaç kurs düzenlendiği veya kaç katılımcının yararlandığı belirtilmiyor. Bu nedenle programın büyüme eğilimi hakkında bir çıkarım yapılamıyor.

Kursların içeriğinde itidal ve denge değerlerinin pekiştirilmesi, programın pedagojik yaklaşımı hakkında fikir veriyor. Bu yaklaşım, bilgi aktarımının yanı sıra tutum ve davranış boyutunu da kapsıyor. Şeriat bilgisinin geliştirilmesi ise daha teknik bir eğitim hedefi olarak öne çıkıyor. İki boyutun aynı programda birleştirilmesi, kursların kapsamını genişletiyor.

11.055 katılımcı sayısı, programın ölçeğini gösteren tek somut veri olarak öne çıkıyor. Bu sayının kaçının imam, kaçının hatip, kaçının öğrenci olduğu açıklanmıyor. Katılımcıların ülkelere göre dağılımı da paylaşılmıyor. Bu eksiklikler, programın etkisinin değerlendirilmesinde belirsizlik yaratıyor. Peki katılımcı profiline ilişkin ayrıntılı veri ileride yayımlanacak mı?

Bakanlık, kursları “süregelen çabaların” parçası olarak tanımladı. Bu ifade, programın geçmişte başladığını ve gelecekte de süreceğini gösteriyor. Üçüncü çeyrek verileri, bu sürekliliğin bir dönemlik görüntüsünü sunuyor. Programın başlangıç tarihi veya toplam kaç ülkeye ulaştığı ise bültende yer almıyor.

Yerel muadil kuruluşlarla işbirliği, programın ev sahibi ülkelerdeki kabulünü de etkileyebilecek bir unsur. Kurumlar arası ortaklıklar, faaliyetin yerel bağlama uyumunu kolaylaştırabilir. Ancak bu ortaklıkların nasıl kurulduğu ve hangi kurumları kapsadığı açıklanmıyor. SPA bülteni bu konuda yalnızca genel bir ifadeyle yetiniyor.

Kursların hedef kitlesi arasında yer alan hatipler, hutbe aracılığıyla geniş kitlelere ulaşan bir grup. Bu gruba yönelik eğitim, dolaylı olarak daha geniş bir toplumsal etki alanı yaratabilir. İmamlar da benzer şekilde cemaatle doğrudan temas halinde. Öğrenciler ise geleceğin dini hizmet kadrosunu oluşturuyor. Üç grubun birlikte ele alınması, programın kuşaklar arası bir perspektif taşıdığını gösteriyor.

SPA’nın bülteni, kursların sonuçlarına ilişkin bir değerlendirme içermiyor. Katılımcıların edindiği bilgi ve becerilerin nasıl ölçüldüğü belirtilmiyor. Programın başarı kriterleri de tanımlanmıyor. Bu nedenle 58 kurs ve 11.055 katılımcı rakamları, çıktıdan çok faaliyet hacmini yansıtıyor.

Bakanlığın açıklamasında kullanılan “sahih İslami değerler” ifadesi, programın içerik çerçevesini belirliyor. Bu çerçeve, kursların yalnızca akademik değil, aynı zamanda değer odaklı bir yaklaşımla tasarlandığını gösteriyor. İtidal ve denge vurgusu da bu çerçevenin merkezinde yer alıyor. Peki bu değerlerin farklı kültürel bağlamlarda nasıl ele alındığı açıklanıyor mu?

Üçüncü çeyrek rakamları, bakanlığın yurt dışı faaliyetlerinin ölçeğini gösteren sınırlı bir kesit sunuyor. 29 ülke, 58 kurs ve 11.055 katılımcı; programın coğrafi ve nicel boyutunu ortaya koyuyor. Ancak ülke listesi, müfredat detayları, kurs süreleri ve eğitmen bilgileri paylaşılmıyor. Bülten, programın niteliksel yönüne ilişkin soruları yanıtsız bırakıyor.

Bakanlık 2026 üçüncü çeyrekte kaç ülkede kaç kurs düzenledi? Suudi basın ajansı SPA’nın 30 Eylül 2026 tarihli bültenine göre İslam İşleri, Davet ve İrşad Bakanlığı üçüncü çeyrekte 29 ülkede 58 dini kurs düzenledi. Kurslar yerel muadil kuruluşlarla işbirliği içinde gerçekleştirildi. Bakanlık, programı alimlere ve dini şahsiyetlere rollerini yerine getirmeleri için gereken bilgi ve becerileri sağlamaya yönelik süregelen çalışmalarının parçası olarak tanımladı.

Kurslardan kaç kişi yararlandı ve hedef kitle kimlerden oluşuyor? SPA’ya göre kurslardan 11.055 katılımcı yararlandı. Hedef kitle imamlar, hatipler ve İslami ilim öğrencileri olarak sıralanıyor. Bakanlık, kursların şeriat bilgisini geliştirmeyi ve katılımcıların dini tebliğ ile farkındalık rollerindeki etkinliğini artırmayı amaçladığını belirtti. Katılımcı sayısının bu üç gruba göre dağılımı ise bültende yer almıyor.

Kursların içeriği ve amaçları nelerdi? Bakanlığa göre kurslar bir dizi ilmi konuyu kapsadı ve itidal ile denge değerlerini pekiştirdi. Program ayrıca imamlar, hatipler ve İslami ilim öğrencileri arasında şeriat bilgisini geliştirmeyi hedefledi. Bakanlık, kursların sahih İslami değerlerin yaygınlaştırılmasına katkı sağladığını bildirdi. Müfredatın ayrıntıları ve hangi ilmi konuların işlendiği SPA bülteninde belirtilmiyor.

Kurslar hangi ülkelerde ve hangi tarihlerde yapıldı? SPA bülteni kursların 29 ülkede düzenlendiğini bildiriyor ancak ülke listesini paylaşmıyor. Tarih aralığı olarak yalnızca 2026 yılının üçüncü çeyreği veriliyor; bu da temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsıyor. Kursların süresi, başlangıç ve bitiş tarihleri ile hangi şehirlerde yapıldığına dair bilgi bültende yer almıyor.

Kurslar kimlerle işbirliği içinde düzenlendi? Bakanlık, kursların yerel muadil kuruluşlarla işbirliği içinde düzenlendiğini açıkladı. Bu ifade, programın ev sahibi ülkelerdeki kurumlarla ortak yürütüldüğünü gösteriyor. Ancak söz konusu yerel kuruluşların isimleri, sayısı ve işbirliğinin kapsamı SPA bülteninde belirtilmiyor. Bakanlık ayrıca kursların süregelen çalışmalarının bir parçası olduğunu vurguladı.

Bültende hangi bilgiler eksik bırakıldı? SPA bülteni 29 ülke, 58 kurs ve 11.055 katılımcı rakamlarını veriyor ancak ülke listesini, müfredat detaylarını, kurs sürelerini ve eğitmen kadrosunu paylaşmıyor. Katılımcıların imam, hatip ve öğrenci olarak dağılımı da açıklanmıyor. Önceki çeyreklerle karşılaştırma yapılabilecek veri bulunmuyor; bu nedenle programın büyüme eğilimi hakkında çıkarım yapılamıyor.