İşgal altındaki Filistin topraklarındaki BM İnsan Hakları Ofisi, Ekim ayının ilk iki haftasında Batı Şeria’daki zeytin hasadına yönelik en az 160 yerleşimci saldırısı kaydettiğini ve Filistinli çiftçileri korumak için acil eyleme çağırdığını duyurdu.
Suudi basın ajansı SPA’nın 22 Ekim 2026’da New York’tan bildirdiğine göre ofis, saldırıların canlı mühimmat kullanımı, kundaklama, ağaç ve bahçelerin tahribi ile ürün ve tarım ekipmanı hırsızlığını içerdiğini, bunların çoğu zaman İsrail güçlerinin koruması veya katılımıyla gerçekleştiğini belirtti. Ofise göre son günlerde uluslararası gazeteciler ve Avrupalı diplomatlar da hedef alındı.
Ofis: Hasat saldırıları yerinden etme aracı olarak kullanılıyor
Ofis başkanı Ajith Sunghay, hasada yönelik saldırıların bir yerinden etme ve mülksüzleştirme aracı olarak kullanıldığını söyledi. Sunghay, İsrail kısıtlamalarının binlerce Filistinli çiftçiyi topraklarından alıkoyduğunu, yerleşimcilerin ise ürünlerini hasat etmek için bu alanlara girmesine izin verildiğini ekledi.
Peki bir hasat mevsimi nasıl bir yerinden etme aracına dönüşebilir? Ofisin aktardığı tabloya göre zeytin toplama dönemi, çiftçilerin geçim kaynağına eriştiği ve toprakta varlık gösterdiği kısa bir pencere. Saldırılar tam bu pencereye yöneldiğinde, ağaçların tahribi ve ürünün çalınması yalnızca o yılın gelirini değil, yıllar içinde büyütülen bahçeleri de hedefliyor.
Filistin Tarım Bakanlığı: Kayıplar 157 milyon dolar
Filistin Tarım Bakanlığı’na göre Batı Şeria ve Gazze’de zeytin sektörü kayıpları Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 157 milyon dolara ulaştı. Bakanlık, Gazze’deki iki milyon zeytin ağacının %90’ının yok edildiğini ve Eylül sonu itibarıyla Batı Şeria’da 286.000 ağacın zarar gördüğünü belirtiyor.
Bu sayılar, zeytinin yalnızca bir tarım ürünü olmadığını gösteriyor. Bölgede zeytin, ailelerin yıllık gelirinin önemli bir bölümünü, kuşaklar arası aktarılan bahçeleri ve kırsal ekonominin omurgasını temsil ediyor. Peki 286.000 ağacın zarar görmesi, hasat sezonu bittikten sonra hangi zincirleme sonuçları doğurur? Ağaçların yeniden ürün vermesi yıllar alırken, bakım ve sulama maliyetleri de çiftçinin üzerine biniyor.
Gazze’de ağaçların %90’ı yok edildi
Bakanlığın verileri, Gazze’deki iki milyon zeytin ağacının %90’ının yok edildiğini ortaya koyuyor. Bu oran, Gazze’de zeytin üretiminin neredeyse tamamen ortadan kalktığı anlamına geliyor. Batı Şeria’da ise zarar gören 286.000 ağaç, hasat sezonunun henüz ilk haftalarında kaydedilen saldırıların ağırlığını gösteriyor.
Ofis, Ekim ayının ilk iki haftasındaki en az 160 saldırının canlı mühimmat, kundaklama, ağaç ve bahçe tahribi ile ürün ve ekipman hırsızlığını kapsadığını bildirdi. Saldırıların çoğu zaman İsrail güçlerinin koruması veya katılımıyla gerçekleştiği ifade edildi. Peki uluslararası gazetecilerin ve Avrupalı diplomatların da hedef alınması, olayların belgelenmesini nasıl etkiliyor? Tanıkların ve basın mensuplarının güvenliği azaldığında, sahadan aktarılan bilgi akışı da daralıyor.
Sunghay: Kısıtlamalar çiftçiyi topraktan alıkoyuyor
Ofis başkanı Ajith Sunghay’a göre İsrail kısıtlamaları binlerce Filistinli çiftçiyi topraklarından alıkoyarken, yerleşimcilerin ürünleri hasat etmek için bu alanlara girmesine izin veriliyor. Bu asimetri, hasat sezonunu hem ekonomik hem de hukuki bir tartışmanın merkezine taşıyor.
Sunghay, hasada yönelik saldırıların bir yerinden etme ve mülksüzleştirme aracı olarak kullanıldığını söyledi. Peki toprağa erişimin bu şekilde kısıtlanması, uzun vadede mülkiyet ve geçim yapısını nasıl dönüştürür? Çiftçi bahçesine ulaşamadığında hem gelirinden hem de toprakla kurduğu bağdan kopuyor; bu kopuş, yerinden edilmenin sessiz bir biçimi olarak işliyor.
Ofisin çağrıları: Koruma, erişim, hesap verebilirlik
Ofis, ülkelere Filistinli toplulukları koruma, sahada uluslararası ve diplomatik varlığı güçlendirme, çiftçilerin topraklarına erişimini sağlama, yardım ulaştırma, hesap verebilirliği teşvik etme ve yerleşim genişlemesini durdurma çağrısında bulundu. Ayrıca bağışçılara topluluk koruması, acil duruma hazırlık, hukuki yardım, gıda güvenliği ve geçim kaynakları için yeterli ve esnek finansman sağlama çağrısı yaptı.
Bu çağrıların her biri farklı bir aktöre sesleniyor: devletlere koruma ve diplomatik varlık, bağışçılara finansman, uluslararası kuruluşlara belgeleme ve hesap verebilirlik. Peki sahadaki diplomatik varlık artırılmadan hasat sezonunun güvenli geçmesi mümkün mü? Ofisin ifadesi, koruma olmadan erişimin, erişim olmadan da geçimin sürdürülemeyeceğini ima ediyor.
Hesap verebilirlik ve finansman boyutu
Ofisin çağrıları arasında hesap verebilirliğin teşvik edilmesi ve yerleşim genişlemesinin durdurulması yer alıyor. Bağışçılara yönelik çağrı ise topluluk koruması, acil duruma hazırlık, hukuki yardım, gıda güvenliği ve geçim kaynakları için yeterli, esnek finansman sağlanmasını kapsıyor.
Peki esnek finansman neden özellikle vurgulanıyor? Hasat sezonu kısa ve hareketli bir dönem; ihtiyaçlar hızla değişebiliyor. Hukuki yardım, acil hazırlık ve gıda güvenliği kalemlerinin aynı anda finanse edilmesi, hem saldırıların ardından ortaya çıkan zararın karşılanmasını hem de toplulukların kendi koruma mekanizmalarını kurmasını mümkün kılıyor.
SPA’nın aktardığı bültende saldırıların faillerine ilişkin soruşturma veya yargı süreçlerine dair bilgi yer almıyor. Ayrıca Ekim ayının ilk iki haftasına ilişkin 160 saldırının yerleşim yerlerine göre dağılımı, yaralanma sayıları veya gözaltı bilgileri de paylaşılmadı. Ofisin çağrısı, mevcut belgeleme ve kayıp verileri üzerinden yapıldı.
BM İnsan Hakları Ofisi hangi saldırıları kaydetti? Ofis, Ekim ayının ilk iki haftasında Batı Şeria’daki zeytin hasadına yönelik en az 160 yerleşimci saldırısı kaydetti. Saldırılar canlı mühimmat kullanımı, kundaklama, ağaç ve bahçelerin tahribi ile ürün ve tarım ekipmanı hırsızlığını içeriyor. Ofise göre bu eylemler çoğu zaman İsrail güçlerinin koruması veya katılımıyla gerçekleşti. Son günlerde uluslararası gazeteciler ve Avrupalı diplomatlar da hedef alındı.
Filistin Tarım Bakanlığı’nın verileri ne gösteriyor? Bakanlığa göre Batı Şeria ve Gazze’de zeytin sektörü kayıpları Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 157 milyon dolara ulaştı. Gazze’deki iki milyon zeytin ağacının %90’ı yok edildi. Eylül sonu itibarıyla Batı Şeria’da 286.000 ağaç zarar gördü. Bu veriler, hasat sezonundaki saldırıların hem gelir hem de uzun vadeli üretim kapasitesi üzerindeki etkisini ortaya koyuyor.
Ofis başkanı Ajith Sunghay ne söyledi? Sunghay, hasada yönelik saldırıların bir yerinden etme ve mülksüzleştirme aracı olarak kullanıldığını belirtti. İsrail kısıtlamalarının binlerce Filistinli çiftçiyi topraklarından alıkoyduğunu, yerleşimcilerin ise ürünleri hasat etmek için bu alanlara girmesine izin verildiğini ekledi. Bu asimetri, hasat sezonunu hem ekonomik hem de hukuki bir tartışmanın merkezine taşıyor.
Ofis hangi çağrılarda bulundu? Ofis, ülkelere Filistinli toplulukları koruma, sahada uluslararası ve diplomatik varlığı güçlendirme, çiftçilerin topraklarına erişimini sağlama, yardım ulaştırma, hesap verebilirliği teşvik etme ve yerleşim genişlemesini durdurma çağrısı yaptı. Bağışçılara ise topluluk koruması, acil duruma hazırlık, hukuki yardım, gıda güvenliği ve geçim kaynakları için yeterli, esnek finansman sağlama çağrısında bulundu.
SPA bülteninde hangi bilgiler yer almıyor? Bültende saldırıların faillerine ilişkin soruşturma veya yargı süreçlerine dair bilgi bulunmuyor. Ekim ayının ilk iki haftasına ilişkin 160 saldırının yerleşim yerlerine göre dağılımı, yaralanma sayıları veya gözaltı bilgileri de paylaşılmadı. Ofisin çağrısı, mevcut belgeleme ve kayıp verileri üzerinden yapıldı.