Sisa pelepah dan biji kurma Qassim tawar peluang pelaburan serta pembuatan

BURAYDAH — Sisa pokok kurma dan buah kurma di Wilayah Qassim menawarkan peluang bernilai untuk menghasilkan produk kraftangan, pertanian dan perindustrian, sekali gus meluaskan nilai ekonomi pokok kurma melebihi pengeluaran buah kurma semata-mata sambil mengurangkan pembaziran.

Seperti dilaporkan agensi berita Saudi SPA pada 27 September 2026, sisa pertanian itu merangkumi pelepah, tulang pelepah, pangkal pelepah, gentian pokok kurma, tangkai buah kurma dan biji kurma. Kaedah penggunaan bahan-bahan ini berbeza-beza bergantung kepada ciri masing-masing dan keperluan aplikasi.

Pertanyaannya, berapa banyak bahan yang kini dibuang begitu sahaja di kebun-kebun kurma Qassim sedangkan ia boleh menjadi bahan mentah kepada industri baharu?

Kraftangan tangan merupakan aplikasi tradisional yang utama. Pengrajin Saleh Al-Abboudi menjelaskan bahawa kerja-kerja menggunakan bahan pokok kurma melibatkan pemilihan, pembersihan, pengeringan dan penyediaan bahan mentah sebelum dibentuk menjadi produk yang dikehendaki.

Beliau menuturkan proses itu bermula dengan memilih bahagian pelepah yang sesuai, kemudian membersihkannya daripada kotoran dan sisa yang tidak diperlukan, sebelum dikeringkan dan disediakan mengikut bentuk produk yang hendak dihasilkan. Barulah bahan itu dibentuk menjadi barangan yang dimaksudkan.

Bukankah kemahiran tangan seperti ini wajar dipelihara dan dikembangkan sebagai warisan yang turut membawa pulangan ekonomi kepada pengrajin tempatan?

Aplikasi berpotensi turut meliputi pembuatan papan gentian, baja organik, makanan haiwan dan bio tenaga. Buah kurma bermutu rendah pula boleh diarahkan kepada penghasilan produk terbitan kurma, sekali gus mengekang pembaziran makanan.

Peluang pelaburan termasuk menubuhkan kemudahan untuk memproses sisa menjadi baja, makanan haiwan dan bahan alternatif kayu, serta membangunkan produk makanan dan perindustrian daripada buah kurma dan biji kurma. Ini memberi peluang kepada perusahaan kecil dan sederhana (SME) untuk mempelbagaikan aliran pendapatan di seluruh wilayah pertanian.

Persoalannya, sejauh mana usahawan kecil di Qassim bersedia merebut ruang ini sebelum bahan mentah itu terus hilang tanpa nilai?

Qassim sememangnya dikenali sebagai salah satu wilayah pertanian utama di Kerajaan Arab Saudi, dan pokok kurma menjadi nadi ekonomi luar bandar di sana. Namun, nilai pokok kurma sering diukur hanya melalui hasil buahnya, sedangkan bahagian lain pokok itu turut menyimpan potensi ekonomi yang belum diusahakan sepenuhnya.

Pelepah yang panjang dan keras, misalnya, boleh diproses menjadi bahan binaan ringan atau papan gentian. Tulang pelepah dan pangkal pelepah pula mempunyai ciri yang berbeza, dan perbezaan itulah yang menentukan sama ada ia lebih sesuai dijadikan bahan kraftangan, bahan bakar atau bahan mentah industri.

Gentian pokok kurma yang tahan lasak memberi nilai tambah dalam penghasilan produk yang memerlukan kekuatan dan ketahanan. Tangkai buah kurma dan biji kurma pula membuka ruang kepada produk terbitan yang lebih halus, termasuk bahan makanan dan bahan perindustrian.

Adakah penduduk tempatan menyedari bahawa bahan yang selama ini dianggap sisa sebenarnya boleh menjadi sumber pendapatan baharu bagi keluarga di kawasan luar bandar?

Dari sudut pertanian, baja organik yang dihasilkan daripada sisa pokok kurma boleh mengurangkan kebergantungan kepada baja yang dibeli dari luar. Makanan haiwan yang diproses daripada sisa ini pula boleh menyokong penternakan tempatan, sekali gus mengukuhkan rantaian bekalan makanan di peringkat wilayah.

Bio tenaga yang berpotensi dihasilkan daripada sisa itu menambah satu lagi dimensi kepada penggunaan bahan yang sebelum ini dibuang. Jika diusahakan dengan betul, sisa kebun yang dahulunya dibakar atau dibiarkan reput boleh bertukar menjadi sumber tenaga yang berguna.

Bagi buah kurma bermutu rendah, penghasilan produk terbitan kurma memberi jalan keluar kepada masalah pembaziran makanan. Buah yang tidak memenuhi piawaian pasaran tidak lagi perlu dibuang, sebaliknya boleh diproses menjadi produk yang mempunyai nilai jualan.

Bukankah pendekatan sebegini lebih baik daripada membiarkan hasil pertanian rosak tanpa dimanfaatkan?

Dari sudut pelaburan, penubuhan kemudahan pemprosesan sisa menjadi baja, makanan haiwan dan bahan alternatif kayu memerlukan modal, teknologi dan tenaga kerja. Namun, kemudahan seumpama itu boleh menjadi pusat pengumpulan bahan mentah daripada kebun-kebun di sekelilingnya, sekali gus mewujudkan rantaian nilai yang lebih teratur.

Pembangunan produk makanan dan perindustrian daripada buah kurma dan biji kurma pula membuka ruang kepada penyelidikan dan inovasi dalam pemprosesan. Produk terbitan yang lebih maju boleh memberi nilai tambah yang lebih tinggi berbanding penjualan bahan mentah.

Perusahaan kecil dan sederhana diberi perhatian khusus dalam senarai peluang ini. Dengan mempelbagaikan aliran pendapatan, usahawan kecil di wilayah pertanian tidak lagi bergantung sepenuhnya kepada satu sumber hasil sahaja.

Adakah model perniagaan berasaskan sisa pertanian ini mampu bertahan dalam jangka panjang jika bekalan bahan mentahnya tidak diurus dengan sistematik?

Aspek kraftangan tradisional tetap mempunyai tempatnya dalam gambaran yang lebih besar ini. Pengrajin seperti Saleh Al-Abboudi menekankan kepentingan pemilihan bahan, pembersihan, pengeringan dan penyediaan sebelum pembentukan produk. Setiap peringkat kerja itu menuntut kemahiran dan kesabaran.

Kemahiran tradisional itu bukan sekadar warisan budaya, malah ia boleh menjadi asas kepada produk bernilai tinggi yang diminati pasaran. Gabungan kemahiran tangan dengan bahan tempatan memberi keunikan yang sukar ditiru.

Namun, apakah generasi muda di Qassim berminat meneruskan kemahiran kraftangan ini, atau ia akan hilang ditelan arus perubahan?

Pengurangan pembaziran merupakan satu lagi hasil yang disebut dalam laporan itu. Apabila sisa pertanian diubah menjadi produk berguna, jumlah bahan yang dibuang berkurang, dan tekanan terhadap alam sekitar turut berkurangan.

Penggunaan sisa untuk bio tenaga dan baja organik mengurangkan keperluan pelupusan terbuka. Amalan membakar sisa kebun yang boleh mencemarkan udara juga boleh dikurangkan jika ada saluran ekonomi yang lebih baik untuk bahan tersebut.

Dari sudut ekonomi wilayah, kepelbagaian produk yang boleh dihasilkan daripada pokok kurma bermakna nilai pokok itu tidak lagi terhad kepada musim buah sahaja. Pendapatan boleh mengalir sepanjang tahun melalui pemprosesan bahan yang berterusan.

Bagaimana pula dengan sokongan latihan, pembiayaan dan pemasaran yang diperlukan oleh usahawan baharu dalam bidang ini?

Laporan SPA menyenaraikan bahan mentah yang terlibat, kaedah penggunaan yang berbeza mengikut ciri dan keperluan aplikasi, aplikasi kraftangan melalui penjelasan pengrajin, aplikasi pembuatan seperti papan gentian, baja organik, makanan haiwan dan bio tenaga, penggunaan buah kurma bermutu rendah untuk produk terbitan, serta senarai peluang pelaburan dan peranan SME.

Laporan itu tidak menyatakan jumlah sisa yang dihasilkan di Qassim, nilai pasaran produk berkenaan, bilangan kemudahan pemprosesan yang sedia ada, atau pihak yang akan membiayai pelaburan tersebut. Butiran mengenai jadual pelaksanaan dan insentif juga tidak dinyatakan.

Apakah langkah seterusnya yang akan diambil untuk menterjemahkan senarai peluang ini menjadi projek sebenar di lapangan?

Apakah jenis sisa pokok kurma yang boleh digunakan? Sisa pertanian itu merangkumi pelepah, tulang pelepah, pangkal pelepah, gentian pokok kurma, tangkai buah kurma dan biji kurma. Menurut laporan SPA, kaedah penggunaan bahan-bahan ini berbeza-beza bergantung kepada ciri masing-masing dan keperluan aplikasi. Ada bahagian yang lebih sesuai untuk kraftangan, ada yang sesuai untuk baja, makanan haiwan atau bahan alternatif kayu.

Bagaimana pengrajin memproses bahan pokok kurma? Pengrajin Saleh Al-Abboudi menjelaskan bahawa kerja dengan bahan pokok kurma melibatkan pemilihan, pembersihan, pengeringan dan penyediaan bahan mentah sebelum dibentuk menjadi produk yang dikehendaki. Setiap peringkat menuntut kemahiran dan kesabaran. Kraftangan tangan disebut sebagai aplikasi tradisional yang utama dalam penggunaan sisa pokok kurma di Wilayah Qassim.

Apakah produk perindustrian yang boleh dihasilkan? Laporan SPA menyebut aplikasi berpotensi meliputi pembuatan papan gentian, baja organik, makanan haiwan dan bio tenaga. Buah kurma bermutu rendah pula boleh diarahkan kepada penghasilan produk terbitan kurma bagi mengekang pembaziran makanan. Peluang pelaburan termasuk menubuhkan kemudahan memproses sisa menjadi baja, makanan haiwan dan bahan alternatif kayu.

Apakah peluang pelaburan yang disenaraikan? Peluang itu termasuk menubuhkan kemudahan untuk memproses sisa menjadi baja, makanan haiwan dan bahan alternatif kayu, serta membangunkan produk makanan dan perindustrian daripada buah kurma dan biji kurma. Laporan SPA menyatakan ini memberi peluang kepada perusahaan kecil dan sederhana untuk mempelbagaikan aliran pendapatan di seluruh wilayah pertanian. Nilai pelaburan tidak dinyatakan.

Apakah yang tidak dinyatakan dalam laporan SPA? Laporan itu tidak menyatakan jumlah sisa yang dihasilkan di Qassim, nilai pasaran produk berkenaan, bilangan kemudahan pemprosesan yang sedia ada, atau pihak yang akan membiayai pelaburan tersebut. Butiran mengenai jadual pelaksanaan dan insentif juga tidak dinyatakan. Artikel ini hanya memaparkan maklumat yang terkandung dalam laporan berkenaan.