Hawta, kebun kecil pokok tamar dan pokok buah-buahan yang terletak bersebelahan rumah, kekal sebagai ciri pertanian dan sosial yang tersendiri di Gabenor Dumat Al-Jandal di Wilayah Al-Jouf, mencerminkan ikatan antara penduduk dan tanah mereka yang diwarisi turun-temurun.
Seperti dilaporkan agensi berita Saudi SPA pada 20 Oktober 2026, pakar pokok tamar di Dumat Al-Jandal Sulaiman Al-Zari berkata istilah tempatan bagi petak ladang berbeza mengikut saiz dan kegunaan, dengan hawta menggambarkan petak bersaiz sederhana.
Menurut Al-Zari, secara tradisinya sebuah hawta digunakan oleh satu atau beberapa keluarga jiran, menyediakan tamar dan teduhan, dan keluarga masih menguruskan petak-petak itu sehingga hari ini, kini ditanam dengan pokok tin, anggur dan pokok buah-buahan lain.
Beliau berkata kebun-kebun itu tumbuh subur berkat air tawar yang banyak dan tanah subur di gabenor tersebut. Apakah yang menjadikan hawta begitu istimewa sehingga ia mampu bertahan merentasi generasi demi generasi?
Selain pertanian, hawta menjadi tempat perhimpunan keluarga harian dan mingguan, tempat saudara-mara berkongsi tamar yang ditanam secara tempatan dan kopi di celah-celah pokok tamar, mencerminkan keramahan Saudi dan hubungan komuniti dengan warisan mereka.
Acara pertanian di Wilayah Al-Jouf, terutamanya Festival Tamar Dumat Al-Jandal, telah meningkatkan minat terhadap tanaman itu dengan mempamerkan varieti gabenor tersebut dan peranannya dalam produk seperti tamar yang dipres, gula-gula dan molases tamar, manakala pelepah dan serat pokok tamar digunakan dalam kraf tangan.
Hawta sebagai ruang sosial dan ekonomi
Hawta bukan sekadar ruang pertanian. Ia adalah institusi sosial yang menyatukan jiran dan saudara mara dalam rutin harian yang berulang sepanjang tahun. Bayangkan bagaimana sebuah kebun kecil mampu menjadi pusat perhimpunan seluruh keluarga besar setiap minggu?
Al-Zari menjelaskan bahawa istilah tempatan bagi petak ladang berbeza mengikut saiz dan kegunaan, dan hawta berada dalam kategori saiz sederhana. Perbezaan istilah ini menunjukkan betapa mendalamnya pengetahuan tempatan tentang tanah dan cara pengurusannya.
Beliau menambah bahawa hawta secara tradisinya digunakan oleh satu atau beberapa keluarga jiran. Ini bermakna hawta bukan milik individu semata-mata, tetapi sebahagian daripada jaringan kejiranan yang saling bergantung antara satu sama lain.
Penduduk Dumat Al-Jandal masih menguruskan petak-petak hawta sehingga hari ini. Mereka tidak membiarkannya terbiar walaupun kehidupan moden berubah. Apakah yang mendorong generasi muda untuk terus menjaga kebun keluarga mereka?
Selain pokok tamar, hawta kini ditanam dengan pokok tin, anggur dan pokok buah-buahan lain. Kepelbagaian tanaman ini menambah nilai ekonomi dan pemakanan kepada keluarga yang mengurusnya.
Al-Zari menegaskan bahawa kebun-kebun itu tumbuh subur berkat air tawar yang banyak dan tanah subur di Gabenor Dumat Al-Jandal. Kedua-dua faktor ini menjadi asas kepada kelangsungan hawta selama beberapa generasi.
Air tawar yang mencukupi membolehkan pengairan berterusan sepanjang tahun, manakala tanah subur menyokong pertumbuhan pokok tamar dan pokok buah-buahan lain tanpa perlu input tambahan yang mahal.
Hawta juga memberikan teduhan kepada keluarga pada hari-hari panas. Pokok tamar yang tinggi dan rimbun mencipta suasana sejuk yang sesuai untuk berehat dan berkumpul.
Dalam konteks ini, hawta berfungsi sebagai ruang peribadi yang separa awam, tempat tetamu diterima dan hubungan sosial diperkukuh. Bukankah ruang seperti ini semakin sukar ditemui dalam kehidupan bandar moden?
Perhimpunan keluarga harian dan mingguan di hawta menunjukkan bahawa kebun ini mempunyai fungsi sosial yang jelas. Saudara-mara berkongsi tamar yang ditanam secara tempatan dan kopi di celah-celah pokok tamar.
Amalan ini mencerminkan keramahan Saudi dan hubungan komuniti dengan warisan mereka. Kopi dan tamar adalah simbol tradisional keramahan di Arab Saudi, dan hawta menyediakan latar belakang semula jadi untuk amalan itu.
Al-Zari menyifatkan hawta sebagai ciri pertanian dan sosial yang tersendiri di Gabenor Dumat Al-Jandal. Ia mencerminkan ikatan antara penduduk dan tanah mereka yang terbentuk selama beberapa generasi.
Ikatan ini bukan sekadar hubungan ekonomi antara petani dan tanah, tetapi juga hubungan emosi dan budaya yang diwarisi daripada nenek moyang. Bagaimana sesebuah komuniti mengekalkan hubungan emosi dengan tanah apabila pembangunan semakin pesat?
Festival Tamar Dumat Al-Jandal disebut sebagai acara pertanian paling menonjol di Wilayah Al-Jouf. Festival ini telah meningkatkan minat terhadap tanaman tamar dengan mempamerkan varieti gabenor tersebut.
Pameran varieti ini penting kerana ia memperkenalkan kepada orang ramai kepelbagaian tamar yang ditanam di Dumat Al-Jandal. Setiap varieti mempunyai ciri rasa, tekstur dan kegunaan yang berbeza.
Selain tamar segar, produk seperti tamar yang dipres, gula-gula dan molases tamar turut dipromosikan melalui festival tersebut. Produk-produk ini menambah nilai kepada hasil tamar dan membuka peluang ekonomi kepada penduduk tempatan.
Pelepah dan serat pokok tamar pula digunakan dalam kraf tangan. Ini bermakna hampir setiap bahagian pokok tamar mempunyai kegunaan, daripada buah sehingga daun dan seratnya.
Penggunaan pelepah dan serat dalam kraf tangan menunjukkan bahawa ekonomi hawta tidak terhad kepada pengeluaran makanan. Ia merangkumi juga kemahiran dan produk budaya yang boleh dijual kepada pelancong dan penduduk tempatan.
Apakah kesan festival seperti ini terhadap pendapatan keluarga yang menguruskan hawta setiap hari?
Hawta yang bersaiz sederhana memerlukan penjagaan berterusan. Pengairan, pemangkasan dan penuaian adalah kerja-kerja yang biasanya dilakukan secara berkumpulan oleh ahli keluarga.
Kerja-kerja ini mengeratkan hubungan antara ahli keluarga dan mengajar generasi muda tentang cara menguruskan tanah. Ia juga memindahkan pengetahuan praktikal tentang pokok tamar daripada orang tua kepada orang muda.
Dalam banyak kes, hawta menjadi tempat pembelajaran tidak formal. Anak-anak belajar mengenal varieti tamar, masa penuaian dan cara menyimpan hasil daripada ibu bapa dan datuk nenek mereka.
Pengetahuan seperti ini sukar diperoleh daripada buku atau kursus formal. Ia hanya boleh dipelajari melalui penglibatan langsung dalam kerja harian di kebun.
Oleh itu, hawta bukan sahaja menyimpan warisan pertanian, tetapi juga warisan pengetahuan. Apakah yang akan hilang jika hawta tidak lagi diuruskan oleh generasi akan datang?
Dumat Al-Jandal terletak di Wilayah Al-Jouf, sebuah wilayah yang mempunyai tradisi pertanian yang panjang. Hawta adalah sebahagian daripada tradisi itu dan masih relevan sehingga kini.
Kemampuan hawta untuk bertahan menunjukkan bahawa model pertanian berskala kecil yang berasaskan keluarga masih mempunyai tempat dalam ekonomi moden. Ia tidak memerlukan teknologi canggih atau pelaburan besar untuk terus beroperasi.
Sebaliknya, hawta bergantung kepada sumber tempatan seperti air tawar dan tanah subur, serta tenaga kerja keluarga. Ini menjadikannya model yang mampan dari segi ekonomi dan alam sekitar.
Namun, cabaran seperti perubahan cuaca, kekurangan tenaga kerja muda dan tekanan pembangunan boleh memberi kesan kepada kelangsungan hawta. SPA tidak menyatakan secara terperinci bagaimana cabaran-cabaran ini ditangani.
Al-Zari tidak menyebut sebarang angka mengenai bilangan hawta yang masih aktif di Dumat Al-Jandal, jumlah pengeluaran tamar tahunan atau nilai ekonomi hawta kepada gabenor tersebut.
Beliau juga tidak menyatakan berapa banyak keluarga yang masih bergantung kepada hawta sebagai sumber pendapatan utama atau sampingan. Maklumat ini tidak terkandung dalam laporan SPA tersebut.
Selain itu, SPA tidak menyebut sama ada terdapat program kerajaan atau bantuan kewangan khusus untuk pemilik hawta. Ia juga tidak menyatakan sebarang rancangan untuk memperluas model hawta ke kawasan lain.
Walau bagaimanapun, apa yang jelas daripada laporan itu ialah hawta masih menjadi ciri penting dalam kehidupan penduduk Dumat Al-Jandal. Ia bukan tinggalan sejarah yang hanya dipamerkan di muzium.
Hawta masih digunakan setiap hari oleh keluarga untuk pertanian, perhimpunan dan rekreasi. Ini menjadikannya contoh hidup bagaimana warisan boleh dikekalkan melalui amalan harian.
Festival Tamar Dumat Al-Jandal memainkan peranan dalam mengekalkan minat terhadap hawta dan tanaman tamar. Dengan mempamerkan varieti tempatan dan produk seperti molases tamar, festival itu menghubungkan warisan dengan pasaran moden.
Kraf tangan daripada pelepah dan serat pokok tamar pula menunjukkan bahawa warisan hawta boleh menyumbang kepada ekonomi kreatif. Produk seperti ini mempunyai nilai budaya dan nilai komersial pada masa yang sama.
Adakah warisan pertanian seperti hawta mampu bersaing dengan tarikan gaya hidup bandar yang semakin meluas?
Jawapannya mungkin terletak pada nilai sosial hawta itu sendiri. Selagi keluarga di Dumat Al-Jandal terus berkumpul di bawah pokok tamar untuk berkongsi tamar dan kopi, hawta akan terus hidup.
Hawta mengajar bahawa warisan bukan hanya tentang bangunan atau artifak. Ia juga tentang amalan, hubungan dan cara hidup yang diwarisi daripada satu generasi kepada generasi seterusnya.
Dalam kes Dumat Al-Jandal, warisan itu berbentuk kebun kecil di sebelah rumah, ditanam dengan pokok tamar, tin dan anggur, disiram oleh air tawar dan dijaga oleh tangan-tangan keluarga.
Itulah hawta, dan itulah sebabnya ia masih kekal sebagai ciri pertanian dan sosial yang tersendiri di Gabenor Dumat Al-Jandal sehingga hari ini.
Apakah yang dimaksudkan dengan hawta di Dumat Al-Jandal? Hawta ialah kebun kecil pokok tamar dan pokok buah-buahan yang terletak bersebelahan rumah. Pakar pokok tamar Dumat Al-Jandal Sulaiman Al-Zari berkata istilah tempatan bagi petak ladang berbeza mengikut saiz dan kegunaan, dengan hawta menggambarkan petak bersaiz sederhana. Secara tradisinya, sebuah hawta digunakan oleh satu atau beberapa keluarga jiran, menyediakan tamar dan teduhan, dan keluarga masih menguruskan petak-petak itu sehingga hari ini.
Apakah tanaman yang ditanam di hawta pada masa kini? Selain pokok tamar, hawta kini ditanam dengan pokok tin, anggur dan pokok buah-buahan lain. Al-Zari berkata kebun-kebun itu tumbuh subur berkat air tawar yang banyak dan tanah subur di Gabenor Dumat Al-Jandal. Kepelbagaian tanaman ini menambah nilai ekonomi dan pemakanan kepada keluarga yang mengurusnya, di samping mengekalkan fungsi tradisional hawta sebagai sumber tamar dan teduhan.
Apakah peranan sosial hawta dalam kehidupan penduduk? Hawta menjadi tempat perhimpunan keluarga harian dan mingguan, tempat saudara-mara berkongsi tamar yang ditanam secara tempatan dan kopi di celah-celah pokok tamar. Amalan ini mencerminkan keramahan Saudi dan hubungan komuniti dengan warisan mereka. Selain pertanian, hawta berfungsi sebagai ruang sosial yang menyatukan jiran dan saudara mara dalam rutin yang berulang sepanjang tahun.
Bagaimana Festival Tamar Dumat Al-Jandal mempengaruhi minat terhadap hawta? Acara pertanian di Wilayah Al-Jouf, terutamanya Festival Tamar Dumat Al-Jandal, telah meningkatkan minat terhadap tanaman tamar dengan mempamerkan varieti gabenor tersebut. Festival itu juga menonjolkan peranan tamar dalam produk seperti tamar yang dipres, gula-gula dan molases tamar. Pelepah dan serat pokok tamar pula digunakan dalam kraf tangan, menunjukkan bahawa hawta menyumbang kepada ekonomi kreatif tempatan.
Apakah yang tidak dinyatakan dalam laporan SPA mengenai hawta? SPA tidak menyatakan angka mengenai bilangan hawta yang masih aktif di Dumat Al-Jandal, jumlah pengeluaran tamar tahunan atau nilai ekonomi hawta kepada gabenor tersebut. Laporan itu juga tidak menyebut berapa banyak keluarga yang bergantung kepada hawta sebagai sumber pendapatan utama atau sampingan. Selain itu, tiada maklumat tentang program kerajaan atau bantuan kewangan khusus untuk pemilik hawta.