Arab Saudi perkukuh kerangka tadbir urus AI bertanggungjawab

Riyadh, 29 September 2026 — Arab Saudi memperkukuh kerangka nasional bagi mentadbir penggunaan kecerdasan buatan (AI) secara bertanggungjawab melalui pelbagai peraturan, dasar dan prinsip etika yang bertujuan menyokong inovasi, melindungi hak serta mengurangkan risiko berkaitan.

Seperti dilaporkan agensi berita Saudi SPA, usaha itu diterajui Saudi Data and AI Authority (SDAIA) sejak penubuhannya sebagai pihak berkuasa nasional bagi data dan AI di Arab Saudi. Langkah tersebut dipandu oleh strategi nasional yang sejajar dengan Saudi Vision 2030, yang menyasarkan untuk meletakkan Arab Saudi dalam kalangan ekonomi terkemuka dunia yang dipacu data dan AI.

Kerangka berkenaan merangkumi AI Ethics Principles, AI Adoption Framework, Generative Artificial Intelligence Guidelines for Government, National Occupational Standard Framework for Data and AI, serta National AI Index (NAII) yang mengukur kesediaan agensi kerajaan dan menjejak kemajuan mereka. Instrumen-instrumen ini menetapkan prinsip tadbir urus termasuk keadilan dan ketelusan, kebolehjelasan, privasi dan keselamatan, akauntabiliti, serta penilaian risiko sepanjang kitaran hayat sistem pintar.

SDAIA turut melancarkan National AI Risk Management Framework, iaitu panduan praktikal yang menyediakan metodologi nasional bersatu bagi mengenal pasti, menilai, menangani dan memantau risiko berkaitan AI. Panduan itu membolehkan entiti kerajaan dan sektor swasta mengguna pakai AI secara selamat dan bertanggungjawab.

Menurut SPA, kerana sistem AI boleh menimbulkan risiko yang berbeza daripada teknologi konvensional, dengan potensi kesan terhadap individu, organisasi dan ekonomi negara, kerangka itu dibina berasaskan persekitaran institusi, kawal selia dan teknologi yang mampu menjangka serta menangani risiko tersebut. Ia menampilkan pengaturan tadbir urus, kawalan dan piawaian yang jelas bagi mengurangkan kebarangkalian dan keterukan kemudaratan, memperkukuh kesediaan institusi, serta melindungi hak, data dan privasi.

Persoalannya, apakah yang membezakan pendekatan Arab Saudi ini daripada usaha negara lain dalam mengawal selia AI? Kerangka yang diterajui SDAIA ini bukan sekadar satu dokumen dasar tunggal, sebaliknya himpunan instrumen yang saling melengkapi — daripada prinsip etika sehingga indeks pengukuran prestasi agensi kerajaan.

AI Ethics Principles menjadi asas nilai yang menetapkan garis panduan moral dalam pembangunan dan penggunaan AI. Prinsip keadilan dan ketelusan memastikan sistem AI tidak mendiskriminasi mana-mana kumpulan, manakala kebolehjelasan menuntut agar keputusan yang dijana sistem pintar dapat difahami dan dipertanggungjawabkan oleh manusia.

Prinsip privasi dan keselamatan pula menekankan perlindungan data peribadi rakyat, sementara akauntabiliti memastikan setiap pihak yang membangun atau menggunakan AI memikul tanggungjawab terhadap kesan sistem tersebut. Penilaian risiko sepanjang kitaran hayat sistem pintar melengkapkan kerangka ini dengan pendekatan berterusan, bukan sekali sahaja.

Bagaimanakah prinsip-prinsip abstrak ini diterjemahkan kepada amalan sebenar di peringkat agensi kerajaan? Di sinilah AI Adoption Framework dan Generative Artificial Intelligence Guidelines for Government memainkan peranan. Kedua-duanya menyediakan panduan operasi kepada agensi kerajaan yang ingin mengintegrasikan AI dalam perkhidmatan mereka, termasuk penggunaan teknologi AI generatif yang semakin meluas.

National Occupational Standard Framework for Data and AI pula menetapkan piawaian kompetensi pekerjaan dalam bidang data dan AI. Ini penting kerana tanpa tenaga kerja yang terlatih dan berkelayakan, mana-mana kerangka tadbir urus pun akan sukar dilaksanakan sepenuhnya di lapangan.

National AI Index (NAII) berfungsi sebagai alat pengukuran yang menilai kesediaan agensi kerajaan dan menjejak kemajuan mereka dari semasa ke semasa. Adakah indeks seumpama ini cukup untuk memastikan pematuhan, atau ia memerlukan mekanisme penguatkuasaan tambahan? Soalan ini kekal relevan dalam perbincangan dasar AI global.

National AI Risk Management Framework yang dilancarkan SDAIA menawarkan metodologi nasional bersatu untuk mengenal pasti, menilai, menangani dan memantau risiko berkaitan AI. Ia direka khusus untuk membolehkan entiti kerajaan dan swasta mengguna pakai AI secara selamat dan bertanggungjawab.

SPA melaporkan bahawa sistem AI boleh menimbulkan risiko yang berbeza daripada teknologi konvensional. Kesan potensinya meliputi individu, organisasi dan ekonomi negara secara keseluruhan. Justeru, kerangka ini dibina berasaskan persekitaran institusi, kawal selia dan teknologi yang mampu menjangka serta menangani risiko tersebut.

Pengaturan tadbir urus, kawalan dan piawaian yang jelas menjadi teras kerangka ini bagi mengurangkan kebarangkalian dan keterukan kemudaratan. Ia juga bertujuan memperkukuh kesediaan institusi serta melindungi hak, data dan privasi rakyat.

Mengapakah pendekatan berasaskan risiko ini penting dalam konteks ekonomi digital yang berkembang pesat? Tanpa kerangka yang jelas, penggunaan AI boleh menimbulkan ketidakpastian kepada pelabur, pengguna dan pembuat dasar. Dengan adanya metodologi bersatu, entiti kerajaan dan swasta mempunyai rujukan yang sama dalam menilai dan mengurus risiko.

Sejak penubuhannya sebagai pihak berkuasa nasional bagi data dan AI, SDAIA memainkan peranan pusat dalam menyelaras usaha ini. Mandatnya merangkumi pembangunan dasar, penyediaan panduan dan pemantauan pelaksanaan di seluruh ekosistem data dan AI negara.

Strategi nasional yang dipandu SDAIA sejajar dengan Saudi Vision 2030, yang menyasarkan untuk meletakkan Arab Saudi dalam kalangan ekonomi terkemuka dunia yang dipacu data dan AI. Ini menunjukkan bahawa tadbir urus AI bukan sekadar isu teknologi, malah sebahagian daripada agenda pembangunan ekonomi negara.

Bagaimanakah keseimbangan antara inovasi dan perlindungan hak dicapai dalam kerangka ini? Kerangka tersebut menyatakan tujuannya menyokong inovasi sambil melindungi hak dan mengurangkan risiko. Pendekatan seimbang ini penting supaya peraturan tidak menghalang pembangunan teknologi, sebaliknya memberi keyakinan kepada pelabur dan pengguna.

Instrumen-instrumen yang disenaraikan SPA menunjukkan pendekatan berlapis: prinsip etika sebagai asas nilai, kerangka penerapan sebagai panduan operasi, garis panduan AI generatif untuk kerajaan, piawaian pekerjaan untuk pembangunan tenaga kerja, indeks nasional untuk pengukuran, dan kerangka pengurusan risiko untuk mitigasi.

Adakah pendekatan berlapis seumpama ini boleh menjadi model rujukan serantau? Banyak negara sedang membangunkan dasar AI masing-masing, dan cara Arab Saudi menyusun instrumen-instrumen ini memberi gambaran tentang keutamaan yang dipilihnya — iaitu tadbir urus, kesediaan institusi dan perlindungan data.

Laporan SPA tidak menyatakan tarikh pelaksanaan khusus bagi setiap instrumen, bilangan agensi yang telah dinilai di bawah NAII, atau sebarang sasaran kuantitatif yang ditetapkan. Butiran mengenai mekanisme penguatkuasaan dan penalti juga tidak dinyatakan dalam laporan tersebut.

Namun begitu, apa yang jelas daripada laporan itu ialah Arab Saudi telah membina satu set kerangka yang menyeluruh bagi mentadbir penggunaan AI secara bertanggungjawab, diterajui SDAIA dan dipandu oleh strategi nasional yang sejajar dengan Saudi Vision 2030.

Siapa yang menerajui kerangka tadbir urus AI Arab Saudi? Saudi Data and AI Authority (SDAIA) menerajui usaha ini sejak penubuhannya sebagai pihak berkuasa nasional bagi data dan AI di Arab Saudi. Usaha tersebut dipandu oleh strategi nasional yang sejajar dengan Saudi Vision 2030, yang menyasarkan untuk meletakkan Arab Saudi dalam kalangan ekonomi terkemuka dunia yang dipacu data dan AI, menurut laporan SPA.

Apakah instrumen utama dalam kerangka ini? Kerangka itu merangkumi AI Ethics Principles, AI Adoption Framework, Generative Artificial Intelligence Guidelines for Government, National Occupational Standard Framework for Data and AI, serta National AI Index (NAII) yang mengukur kesediaan agensi kerajaan dan menjejak kemajuan mereka. Instrumen-instrumen ini menetapkan prinsip tadbir urus termasuk keadilan dan ketelusan, kebolehjelasan, privasi dan keselamatan, akauntabiliti, serta penilaian risiko sepanjang kitaran hayat sistem pintar.

Apakah fungsi National AI Risk Management Framework? SDAIA melancarkan National AI Risk Management Framework sebagai panduan praktikal yang menyediakan metodologi nasional bersatu untuk mengenal pasti, menilai, menangani dan memantau risiko berkaitan AI. Ia membolehkan entiti kerajaan dan sektor swasta mengguna pakai AI secara selamat dan bertanggungjawab, dengan pengaturan tadbir urus, kawalan dan piawaian yang jelas bagi mengurangkan kebarangkalian dan keterukan kemudaratan.

Mengapakah AI memerlukan kerangka risiko berbeza? Menurut SPA, sistem AI boleh menimbulkan risiko yang berbeza daripada teknologi konvensional, dengan potensi kesan terhadap individu, organisasi dan ekonomi negara. Kerana itu, kerangka ini dibina berasaskan persekitaran institusi, kawal selia dan teknologi yang mampu menjangka serta menangani risiko tersebut, sekali gus memperkukuh kesediaan institusi dan melindungi hak, data serta privasi.

Apakah kaitan kerangka ini dengan Saudi Vision 2030? Usaha SDAIA dipandu oleh strategi nasional yang sejajar dengan Saudi Vision 2030, yang menyasarkan untuk meletakkan Arab Saudi dalam kalangan ekonomi terkemuka dunia yang dipacu data dan AI. Ini menunjukkan tadbir urus AI dianggap sebahagian daripada agenda pembangunan ekonomi negara, bukan sekadar isu teknologi semata-mata, menurut laporan SPA.

Apakah yang tidak dinyatakan dalam laporan SPA? Laporan SPA tidak menyatakan tarikh pelaksanaan khusus bagi setiap instrumen, bilangan agensi yang telah dinilai di bawah National AI Index, atau sebarang sasaran kuantitatif yang ditetapkan. Butiran mengenai mekanisme penguatkuasaan dan penalti juga tidak dinyatakan. Maklumat yang tersedia hanya menyenaraikan instrumen, prinsip dan tujuan kerangka tersebut.