Cidde’de Kızıldeniz Mercan Kayalıkları ve Kaplumbağaların Korunması Genel Organizasyonu (SHAMS), mercan fidanlıkları kurmak amacıyla kapsamlı bir proje yürütüyor. Projenin ilk aşaması, Saudi Water Sports & Diving Federation (SWSDF) desteği ve 17SIXTY Dive Center iş birliği ile La Mer Plajı’nda başlatıldı.
Suudi basın ajansı SPA’nın 7 Ekim 2026’da bildirdiğine göre, 2024 yılı ortasında başlayan program kapsamında kurulan fidanlıkta, şu anda 13 farklı cinsle temsil edilen ve çeşitli derinliklere yayılmış 380 mercan kolonisi bulunuyor. Bu kolonilerin dağılımına bakıldığında, en belirgin grup olan Pocillopora cinsi 245 koloni ile toplamın %64,5’ini oluştururken, onu 62 koloni ile Acropora ve 35 koloni ile Porites izliyor. Deniz ekosisteminin bu denli hassas bir dengede olduğu bir ortamda, bu çeşitliliğin korunması ne anlama geliyor?
Fidanlıklar, bilimsel bir döngü çerçevesinde işletiliyor. Süreç, tehdit altındaki mercan fragmanlarının kurtarılması veya yakınlardaki hasarlı bölgelerden toplanmasıyla başlıyor. Toplanan parçalar; tortulardan ve kirleticilerden uzak, büyüme için uygun bir ortam sağlayan fidanlık masalarına, asılı yapılara ve halat ünitelerine sabitleniyor. Doğal yaşam alanlarının tahribatı karşısında, insan eliyle oluşturulan bu güvenli bölgeler ne kadar etkili olabilir?
Bakım ve koruma faaliyetleri; alglerin temizlenmesi, mercan fragmanlarının yeniden sabitlenmesi ve dikenli denizyıldızları ile Drupella salyangozları gibi avcıların kontrol altına alınmasını kapsıyor. Ayrıca aylık izleme ve eğitim ziyaretleri düzenleniyor. Koloniler; hayatta kalma oranları, sağlık durumları, hastalıklar ve avcılar açısından haftalık değerlendirmelere tabi tutulurken, büyüme oranları her üç ayda bir ölçülüyor. Her bir koloniye, ana koloniyi takip etmek, büyüme geçmişini belgelemek ve nihai restorasyon sahasını belirlemek amacıyla benzersiz bir kimlik numarası atanıyor. Bu titiz takip sistemi, ekolojik onarımın başarısını nasıl etkiler?
Proje kapsamında ayrıca, vahşi mercan larvalarının yerleşmesine ve büyümesine yardımcı olan güvenli yüzeyler sağlamak için üç boyutlu teknoloji kullanılarak larva çoğaltma çalışmaları yürütülüyor. Teknolojinin deniz biyolojisiyle bu şekilde entegre edilmesi, gelecekteki restorasyon çalışmalarına nasıl bir yön verebilir?
Elde edilen sonuçlar, toplam kolonilerin %78,4’ünü temsil eden 298 koloninin tamamen canlı dokuya sahip ve mükemmel sağlık durumunda olduğunu gösterdi. Ayrıca 231 koloninin 10 santimetreden fazla büyüdüğü kaydedildi. Bu büyüme rakamları, projenin hedeflerine ulaştığının bir kanıtı mıdır?
Proje, kurtarılan mercan kolonilerinin geliştirilmesine ve restorasyon operasyonları için mevcut mercan stokunun artırılmasına katkı sağlıyor. Metinde projenin toplam bütçesi, toplam hedef koloni sayısı veya tamamlanma tarihi belirtilmemiştir.
Proje kapsamında hangi mercan türleri ön plana çıkıyor? Fidanlıkta 13 farklı cinsle temsil edilen 380 mercan kolonisi bulunmaktadır. En yüksek pay %64,5 ile 245 koloniyle Pocillopora cinsine aittir; bunu 62 koloni ile Acropora ve 35 koloni ile Porites takip etmektedir.
Mercanların bakımı ve izlenmesi nasıl gerçekleştiriliyor? Bakım çalışmaları alg temizliği, fragmanların sabitlenmesi ve dikenli denizyıldızı ile Drupella salyangozlarının kontrolünü içerir. Koloniler haftalık olarak sağlık ve hastalık yönünden izlenirken, büyüme oranları üç ayda bir ölçülmekte ve her koloniye takip için benzersiz bir kimlik numarası verilmektedir.
Projenin başarı oranları ve teknolojik yöntemleri nelerdir? Kolonilerin %78,4’ü (298 adet) mükemmel sağlık durumunda olup, 231 koloni 10 santimetrenin üzerinde büyümüştür. Ayrıca, vahşi mercan larvalarının yerleşmesini kolaylaştırmak amacıyla üç boyutlu teknoloji kullanılarak larva çoğaltma işlemleri uygulanmaktadır.